Ulishaji wa Ng’ombe Tanzania: Mwongozo Kamili wa Malisho, Nyongeza na Madini

By /
Ulishaji wa Ng’ombe Tanzania: Mwongozo Kamili wa Malisho, Nyongeza na Madini

Ulishaji wa Ng’ombe Tanzania: Mwongozo Kamili wa Malisho, Nyongeza na Madini

Kutoka ndama wa siku saba mpaka ng’ombe anayekamuliwa lita thelathini — malisho, formula 16 za nyongeza, kutibu mabua kwa urea, silaji, madini, maji na hesabu ya faida.

Ng’ombe si kuku wala nguruwe. Ana matumbo manne, na tumbo la kwanza linaloitwa rumeni lina bakteria mabilioni wanaomeng’enya nyasi na mabua. Hii ndiyo nguvu yake kubwa: anaweza kubadilisha mabua ya mahindi, ambayo binadamu hawezi kula, kuwa maziwa na nyama. Lakini pia ndiyo udhaifu wake: ukibadilisha chakula ghafla, unaua bakteria hao na ng’ombe huugua.

Mwongozo huu unakupa formula 16 kamili za nyongeza, kila moja ikithibitishwa kutoa kilo mia moja kamili, pamoja na kila kitu kingine: malisho gani upande, jinsi ya kutibu mabua kwa urea, jinsi ya kutengeneza silaji, madini ya kulamba, kiasi cha maji, na dalili za upungufu.

Onyo: Mwongozo huu ni kwa madhumuni ya kielimu na maelezo ya jumla pekee. Malighafi na malisho hutofautiana ubora kwa msimu na kwa eneo. Kabla ya mabadiliko makubwa kwenye kundi lako, ongea na afisa mifugo wa kata yako au daktari wa mifugo aliye karibu.

Kanuni kuu ya ulishaji wa ng’ombe: malisho ndiyo msingi, nyongeza ni nyongeza tu. Asilimia sitini hadi sabini ya chakula cha ng’ombe kinapaswa kutoka kwenye nyasi, mikunde na mabua. Ukijaribu kumlisha nyongeza peke yake, utapata acidosis, maziwa yatashuka mafuta, na utakuwa umetumia pesa nyingi bure.
16Formula za nyongeza zilizohesabiwa
9Ngazi za ng’ombe zilizoainishwa
20Aina za malisho na mabaki ya mazao
138Mistari ya vipimo kwenye jedwali kuu
Nyasi, ndoo ya maziwa na chati ya uzalishaji MAZIWA Lita 5 → 10 → 20 → 30
Malisho bora pamoja na nyongeza sahihi hupandisha maziwa kutoka lita tano hadi zaidi ya ishirini kwa ng’ombe yule yule.

1. Matumbo Manne na Kwa Nini Ni Muhimu

Ukielewa tumbo la ng’ombe, kila kanuni ya ulishaji itakuwa na maana. Vinginevyo utakuwa unafuata maagizo bila kujua kwa nini.

TumboKazi yakeMaana kwako kama mfugaji
1. Rumeni (kubwa kuliko yote)Lina bakteria mabilioni wanaovunja nyasi na mabua na kutengeneza asidi za mafuta ambazo ndizo nishati ya ng’ombeUnalisha bakteria, si ng’ombe. Ukibadilisha chakula ghafla, bakteria hufa na ng’ombe huugua ndani ya siku moja.
2. Retikulamu (nyavu)Hushika vitu vizito kama misumari na wayaHapa ndipo misumari hukwama na kuchoma moyo. Kagua malisho, ondoa waya na vipande vya chuma.
3. Omasamu (kurasa)Hufyonza maji na madiniNg’ombe akikosa maji, tumbo hili hukauka na chakula hukwama.
4. Abomasamu (tumbo halisi)Hutoa asidi kumeng’enya protini, kama tumbo la binadamuNdama chini ya miezi mitatu hutumia hili tu. Ndiyo maana ndama hawezi kula mabua wala urea.

Kwa nini ndama ni tofauti kabisa

Ndama anayezaliwa ana rumeni ndogo isiyofanya kazi. Anakunywa maziwa yanayopita moja kwa moja hadi tumbo la nne kupitia mfereji maalum. Rumeni yake huanza kufanya kazi tu anapoanza kula chakula kigumu. Ndiyo maana lazima umpe calf starter na nyasi kavu kuanzia wiki ya kwanza — ili rumeni ikue. Ndama aliyekunywa maziwa tu mpaka miezi mitatu atakuwa na rumeni ndogo maisha yake yote na hatawahi kuwa ng’ombe mzuri wa maziwa.

Urea ni sumu kwa ndama. Urea hubadilishwa kuwa protini na bakteria wa rumeni. Ndama chini ya miezi sita hana bakteria wa kutosha, hivyo urea huingia damuni kama amonia na kumuua ndani ya saa moja. Kamwe usimpe ndama chakula chenye urea, wala mabua yaliyotibiwa kwa urea.

2. Vyakula Vinne Anavyohitaji Ng’ombe

1. Malisho (roughage)

Nyasi, mikunde, mabua na majani. Asilimia 60 hadi 70 ya chakula. Hutoa nyuzi zinazoweka rumeni hai na kuweka mafuta kwenye maziwa.

2. Nyongeza (concentrate)

Pumba, mashudu, mahindi, molasi. Asilimia 30 hadi 40. Hutoa nishati na protini ya ziada kwa maziwa au unene.

3. Madini na chumvi

Kalsiamu, fosforasi, chumvi, shaba, kobalti, zinki. Ni kidogo lakini bila vyo ng’ombe hukula udongo na mifupa, na hushindwa kupata mimba.

4. Maji

Ndicho chakula muhimu kuliko vyote. Ng’ombe wa maziwa asiye na maji hushusha maziwa kwa asilimia thelathini ndani ya siku moja.

Kanuni ya asilimia tatu: ng’ombe hula chakula kikavu sawa na asilimia tatu ya uzito wake kwa siku. Ng’ombe wa kilo mia nne anahitaji kilo kumi na mbili za chakula kikavu. Napier mbichi ina maji asilimia themanini, hivyo kilo kumi na mbili za kavu ni sawa na kilo sitini za napier mbichi. Hii ndiyo hesabu inayowashangaza wafugaji wengi.

3. Malisho Yote: Nyasi, Mikunde na Mabaki ya Mazao

Hapa ndipo faida yako inapoanzia. Nyasi bora inagharimu kidogo kuliko nyongeza yoyote. Mikunde ni protini ya bure inayokua shambani kwako.

Nyasi
Mikunde
Miti ya malisho
Mabaki ya mazao
Yaliyohifadhiwa
MalishoAinaProtiniWakati wa kuvunaJinsi ya kulisha na kikomo
Majani ya tembo (Napier)Nyasi8% – 10%Urefu wa futi 3 hadi 4, kila wiki 6 hadi 8Katakata vipande vya sentimita 2 hadi 3. Ndiyo msingi wa ng’ombe wa maziwa. Ikikomaa zaidi ya futi 5, protini hushuka hadi 4%.
Brachiaria (Mulato, Cayman)Nyasi7% – 12%Kila wiki 6 hadi 8Huvumilia ukame kuliko napier. Nzuri kwa kuchunga na kwa hei.
Nyasi za RhodesNyasi7% – 9%Kabla ya kutoa mauaBora kwa kutengeneza hei. Hukauka haraka na haiozi.
GuatemalaNyasi7% – 9%Kila wiki 8 hadi 10Huvumilia baridi na kivuli. Katakata kabla ya kulisha.
Nyasi za asili za malishoNyasi4% – 8%Msimu wa mvuaMsimu wa kiangazi protini hushuka hadi 3%. Lazima uongeze mashudu au mikunde.
Lusina (Lucerne au Alfalfa)Mkunde18% – 22%Kabla ya asilimia 10 ya maua kuchanuaProtini bora kuliko zote za shambani. Isizidi theluthi ya malisho, huleta bloat.
DesmodiumMkunde16% – 18%Kila wiki 8Hupandwa kati ya napier. Huongeza rutuba ya udongo pia.
Mucuna (upupu)Mkunde16% – 18%Kabla ya kutoa mbeguKausha kwanza. Mbegu mbichi zina sumu, zichemshwe.
ClitoriaMkunde17% – 20%Kila wiki 8 hadi 10Huvumilia ukame. Nzuri kuchanganya na napier.
Lukina (Leucaena)Mti wa malisho20% – 25%Matawi machanga, kila miezi 3Isizidi theluthi ya malisho. Ina mimosine inayodhuru ikizidishwa.
Kalliandra (Calliandra)Mti wa malisho20% – 24%Matawi machanga, kila miezi 3Kilo 6 mbichi kwa siku hulingana na kilo 1 ya dairy meal. Isizidi kilo 8.
Glirisidia (Gliricidia)Mti wa malisho20% – 24%Matawi machangaNyausha kivulini masaa 12 kabla ya kulisha. Mabichi kabisa yana harufu kali, ng’ombe hukataa.
Mlonge (Moringa)Mti wa malisho23% – 27%Matawi machanga, kila wiki 8Huongeza maziwa na vitamini. Kilo 3 hadi 5 mbichi kwa siku.
Mabua ya mahindiMabaki ya mazao3% – 4%Baada ya kuvuna mahindiPeke yake hayatoshi kabisa. Yatibiwe kwa urea au yachanganywe na mikunde na molasi.
Majani ya mpungaMabaki ya mazao3% – 4%Baada ya kuvuna mpungaYana silika nyingi, ni magumu kumeng’enya. Yatibiwe kwa urea.
Maganda ya maharage na kundeMabaki ya mazao8% – 11%Baada ya kupuraBora kuliko mabua ya mahindi. Changanya nusu kwa nusu na mabua.
Mashina na majani ya migombaMabaki ya mazao4% – 6%Baada ya kuvuna ndiziKatakata. Yana maji mengi sana, ongeza mashudu na chumvi.
Majani ya mihogoMabaki ya mazao16% – 20%Wakati wa kuvuna mihogoNyausha juani siku moja kuondoa sianidi. Mabichi kabisa ni sumu.
Majani ya viazi vitamuMabaki ya mazao14% – 18%Wakati wa kuvunaProtini nzuri na ng’ombe huyapenda. Nyausha kidogo kwanza.
Silaji ya napier au mahindiYaliyohifadhiwa8% – 10%Hufunguliwa baada ya siku 21Chakula cha kiangazi. Kilo 15 hadi 25 kwa siku kwa ng’ombe mzima.
Hei ya Rhodes au BrachiariaYaliyohifadhiwa7% – 9%Hukaushwa siku 3 hadi 4Kilo 5 hadi 10 kwa siku. Lazima iwe kavu kabisa vinginevyo itaota ukungu.
Mchanganyiko bora wa malisho: theluthi mbili nyasi (napier au brachiaria) pamoja na theluthi moja mikunde (desmodium, lusina, kalliandra au mlonge). Mchanganyiko huu peke yake unaweza kutoa lita nane hadi kumi za maziwa bila nyongeza yoyote ya dukani.

4. Ngazi Saba za Ng’ombe na Mahitaji Yake

NgaziUmri au haliUzitoProtini ya nyongezaNyongeza kwa sikuMaji kwa siku
Ndama wa kunyonyaSiku 7 hadi miezi 3Kilo 30 – 9018% – 20%Gramu 200 hadi kilo 1.5Lita 5 – 10
Ndama aliyeachishwaMiezi 3 hadi 12Kilo 90 – 20016% – 17%Kilo 1.5 hadi 2.5Lita 15 – 25
MtambaMiezi 12 hadi kupandwaKilo 200 – 32014% – 15%Kilo 2 hadi 3Lita 30 – 45
AnayekamuliwaSiku ya kuzaa hadi kukaushaKilo 350 – 50016% – 18%Kilo 2 hadi 9 kutegemea maziwaLita 60 – 120
Mkavu au mwenye mimbaMiezi 2 ya mwisho ya mimbaKilo 350 – 50014% – 15%Kilo 2 hadi 4Lita 40 – 60
Kunenepesha (nyama)Miezi 3 hadi 6 ya kunenepeshaKilo 250 – 45013% – 14%Kilo 4 hadi 8Lita 40 – 70
Dume wa mbegu au maksaiMwaka mzimaKilo 400 – 70012% – 13%Kilo 2 hadi 4Lita 45 – 70

Ulishaji wa ndama: miezi mitatu ya kwanza

Siku 1 hadi 3: dangi (colostrum) pekee, lita mbili ndani ya saa sita za kwanza. Hii ndiyo chanjo yake ya kwanza maishani. Akikosa dangi, ndama hufa kwa magonjwa kabla ya miezi mitatu.

Wiki 1 hadi 8: maziwa lita 4 hadi 5 kwa siku, mara mbili. Anza kumpa calf starter na nyasi kavu laini kuanzia siku ya saba.

Wiki 9 hadi 12: punguza maziwa hadi lita 2, ongeza calf starter hadi kilo 1.5. Achisha anapokula kilo moja na nusu ya starter kwa siku tatu mfululizo, si kwa umri tu.

Maji safi yawepo kuanzia wiki ya kwanza. Ndama anayekunywa maji hukua kwa kasi zaidi kwa sababu maji husaidia rumeni kuanza kufanya kazi.

Steaming up: kumtayarisha anayekaribia kuzaa

Miezi miwili kabla ya kuzaa, kausha ng’ombe (acha kukamua). Kisha anza steaming up: mpe nyongeza kilo mbili kwa siku, ongeza nusu kilo kila wiki mpaka kilo nne wiki ya mwisho. Hii humpa nguvu ya kuzaa, humjengea ndama, na humwandaa kutoa maziwa mengi.

Lakini punguza chokaa wiki mbili za mwisho. Kalsiamu nyingi kabla ya kuzaa huzima mfumo wa mwili wa kutoa kalsiamu, na ng’ombe hupata homa ya maziwa siku ya kuzaa: hushindwa kusimama, hutetemeka, na anaweza kufa ndani ya saa sita.

5. Formula Zote 16 — Jedwali Kuu

Jedwali hili lina mistari 138 ya vipimo kutoka formula 16. Bonyeza jina la ngazi hapa chini kuona formula yake peke yake, au tumia kisanduku cha kutafuta. Kila mstari unaonyesha kilo 10, kilo 50, kilo 100, asilimia yake, na mbadala wake.

Mistari 138 imeonekana.

Nyongeza ya Ng’ombe — vipimo vya kilo 10, kilo 50 na kilo 100
Na.NgaziToleoKundiMalighafiKilo 10Kilo 50Kilo 100AsilimiaKama huna, tumia
1Ndama wa kunyonyaKamiliNishatiMahindi yaliyosagwa4 kg20 kg40 kg40%Mtama kilo kwa kilo. Mihogo isizidi kilo 8, ndama hawavumilii.
2Ndama wa kunyonyaKamiliNishatiPumba za mahindi2 kg10 kg20 kg20%Pumba za ngano. Pumba za mpunga zisizidi kilo 10.
3Ndama wa kunyonyaKamiliProtiniMashudu ya soya (yaliyochomwa)1.8 kg9 kg18 kg18%Mashudu ya alizeti kilo 24 na punguza mahindi kilo 6.
4Ndama wa kunyonyaKamiliProtiniMashudu ya alizeti1 kg5 kg10 kg10%Ongeza mashudu ya soya kilo 7 na mahindi kilo 3.
5Ndama wa kunyonyaKamiliProtiniUnga wa samaki au dagaa500 g2.5 kg5 kg5%Vichwa vya samaki vilivyochemshwa na kukaushwa.
6Ndama wa kunyonyaKamiliNishatiMolasi (miwa)300 g1.5 kg3 kg3%Ongeza mahindi kilo 3. Molasi huvutia ndama kuanza kula mapema.
7Ndama wa kunyonyaKamiliMadiniChokaa ya kulisha150 g750 g1.5 kg1.5%Maganda ya mayai yaliyosagwa laini kilo kwa kilo.
8Ndama wa kunyonyaKamiliMadiniDCP au unga wa mifupa100 g500 g1 kg1%Unga wa mifupa uliochomwa kilo 1.5 badala ya kilo 1 ya DCP.
9Ndama wa kunyonyaKamiliNyongezaChumvi ya mezani50 g250 g500 g0.5%Hakuna mbadala.
10Ndama wa kunyonyaKamiliNyongezaPremix ya ng'ombe100 g500 g1 kg1%Majani ya mlonge yaliyokaushwa kilo 3, pamoja na madini ya kulamba.
11Ndama wa kunyonyaKijijiniNishatiMahindi yaliyosagwa3.4 kg17 kg34 kg34%Mtama au uwele kilo kwa kilo.
12Ndama wa kunyonyaKijijiniNishatiPumba za mahindi2.6 kg13 kg26 kg26%Pumba za mpunga zisizidi kilo 12.
13Ndama wa kunyonyaKijijiniProtiniMashudu ya alizeti2.4 kg12 kg24 kg24%Mashudu ya ufuta kilo kwa kilo.
14Ndama wa kunyonyaKijijiniProtiniDagaa waliosagwa800 g4 kg8 kg8%Vichwa vya samaki vilivyochemshwa na kukaushwa.
15Ndama wa kunyonyaKijijiniProtiniMaharage au kunde zilizochemshwa300 g1.5 kg3 kg3%Mbaazi zilizochemshwa. Mbichi ni sumu.
16Ndama wa kunyonyaKijijiniNishatiMolasi (miwa)200 g1 kg2 kg2%Ongeza mahindi kilo 2.
17Ndama wa kunyonyaKijijiniMadiniUnga wa mifupa uliochomwa150 g750 g1.5 kg1.5%Mifupa ya mnadani, chomwa hadi myeupe kisha saga.
18Ndama wa kunyonyaKijijiniMadiniMaganda ya mayai yaliyosagwa50 g250 g500 g0.5%Chokaa ya jiwe iliyosagwa laini.
19Ndama wa kunyonyaKijijiniProtiniMajani makavu ya mlonge50 g250 g500 g0.5%Majani ya lusina au kalliandra yaliyokaushwa kivulini.
20Ndama wa kunyonyaKijijiniNyongezaChumvi ya mezani50 g250 g500 g0.5%Hakuna mbadala.
21Ndama aliyeachishwaKamiliNishatiMahindi yaliyosagwa3.5 kg17.5 kg35 kg35%Mtama kilo kwa kilo. Mihogo isizidi kilo 15.
22Ndama aliyeachishwaKamiliNishatiPumba za mahindi3 kg15 kg30 kg30%Pumba za mpunga kilo kwa kilo.
23Ndama aliyeachishwaKamiliProtiniMashudu ya pamba2 kg10 kg20 kg20%Mashudu ya alizeti kilo 24 na punguza pumba kilo 4.
24Ndama aliyeachishwaKamiliProtiniMashudu ya alizeti800 g4 kg8 kg8%Mashudu ya ufuta kilo kwa kilo.
25Ndama aliyeachishwaKamiliNishatiMolasi (miwa)300 g1.5 kg3 kg3%Ongeza mahindi kilo 3.
26Ndama aliyeachishwaKamiliMadiniChokaa ya kulisha150 g750 g1.5 kg1.5%Maganda ya mayai yaliyosagwa.
27Ndama aliyeachishwaKamiliMadiniDCP au unga wa mifupa100 g500 g1 kg1%Unga wa mifupa uliochomwa kilo 1.5.
28Ndama aliyeachishwaKamiliNyongezaChumvi ya mezani50 g250 g500 g0.5%Hakuna mbadala.
29Ndama aliyeachishwaKamiliNyongezaPremix ya ng'ombe100 g500 g1 kg1%Majani makavu ya lusina kilo 3 pamoja na madini ya kulamba.
30Ndama aliyeachishwaKijijiniNishatiPumba za mahindi4.2 kg21 kg42 kg42%Pumba za mpunga kilo kwa kilo.
31Ndama aliyeachishwaKijijiniNishatiMahindi yaliyosagwa1.8 kg9 kg18 kg18%Mtama, uwele au mihogo isizidi kilo 15.
32Ndama aliyeachishwaKijijiniProtiniMashudu ya alizeti2 kg10 kg20 kg20%Mashudu ya ufuta kilo kwa kilo.
33Ndama aliyeachishwaKijijiniProtiniMashudu ya pamba1 kg5 kg10 kg10%Ongeza mashudu ya alizeti kilo 8 na pumba kilo 2.
34Ndama aliyeachishwaKijijiniNishatiMolasi (miwa)300 g1.5 kg3 kg3%Ongeza mahindi kilo 3.
35Ndama aliyeachishwaKijijiniProtiniMajani makavu ya lusina au mlonge280 g1.4 kg2.8 kg2.8%Majani ya kalliandra au glirisidia yaliyokaushwa kivulini.
36Ndama aliyeachishwaKijijiniMadiniUnga wa mifupa uliochomwa200 g1 kg2 kg2%Mifupa ya mnadani iliyochomwa.
37Ndama aliyeachishwaKijijiniMadiniMaganda ya mayai yaliyosagwa150 g750 g1.5 kg1.5%Chokaa ya jiwe laini.
38Ndama aliyeachishwaKijijiniNyongezaChumvi ya mezani70 g350 g700 g0.7%Hakuna mbadala.
39MtambaKamiliNishatiPumba za mahindi5.9 kg29.5 kg59 kg59%Pumba za mpunga kilo kwa kilo. Hapa nyuzi nyingi ni nzuri.
40MtambaKamiliNishatiMahindi yaliyosagwa1.5 kg7.5 kg15 kg15%Mtama kilo kwa kilo.
41MtambaKamiliProtiniMashudu ya pamba1 kg5 kg10 kg10%Mashudu ya alizeti kilo 12 na punguza pumba kilo 2.
42MtambaKamiliProtiniMashudu ya alizeti600 g3 kg6 kg6%Mashudu ya ufuta kilo kwa kilo.
43MtambaKamiliNishatiMolasi (miwa)500 g2.5 kg5 kg5%Ongeza mahindi kilo 5.
44MtambaKamiliProtiniUrea (kwa mtamba wa zaidi ya miezi 12 tu)50 g250 g500 g0.5%Ondoa kabisa na ongeza mashudu ya pamba kilo 3.
45MtambaKamiliMadiniChokaa ya kulisha200 g1 kg2 kg2%Maganda ya mayai yaliyosagwa.
46MtambaKamiliMadiniDCP au unga wa mifupa100 g500 g1 kg1%Unga wa mifupa uliochomwa kilo 1.5.
47MtambaKamiliNyongezaChumvi ya mezani50 g250 g500 g0.5%Hakuna mbadala.
48MtambaKamiliNyongezaPremix ya ng'ombe100 g500 g1 kg1%Majani makavu ya lusina kilo 3.
49MtambaKijijiniNishatiPumba za mahindi5.5 kg27.5 kg55 kg55%Pumba za mpunga kilo kwa kilo.
50MtambaKijijiniNishatiMahindi yaliyosagwa1.2 kg6 kg12 kg12%Mtama au uwele.
51MtambaKijijiniProtiniMashudu ya alizeti1.6 kg8 kg16 kg16%Mashudu ya ufuta kilo kwa kilo.
52MtambaKijijiniProtiniMashudu ya pamba600 g3 kg6 kg6%Ongeza mashudu ya alizeti kilo 5 na pumba kilo 1.
53MtambaKijijiniNishatiMolasi (miwa)400 g2 kg4 kg4%Ongeza mahindi kilo 4.
54MtambaKijijiniProtiniMajani makavu ya lusina au mlonge270 g1.35 kg2.7 kg2.7%Majani ya kalliandra au desmodium yaliyokaushwa kivulini.
55MtambaKijijiniMadiniUnga wa mifupa uliochomwa200 g1 kg2 kg2%Mifupa ya mnadani iliyochomwa.
56MtambaKijijiniMadiniMaganda ya mayai yaliyosagwa150 g750 g1.5 kg1.5%Chokaa ya jiwe laini.
57MtambaKijijiniNyongezaChumvi ya mezani80 g400 g800 g0.8%Hakuna mbadala.
58AnayekamuliwaKamiliNishatiPumba za mahindi3.3 kg16.5 kg33 kg33%Pumba za mpunga kilo kwa kilo.
59AnayekamuliwaKamiliNishatiMahindi yaliyosagwa3 kg15 kg30 kg30%Mtama kilo kwa kilo. Mihogo isizidi kilo 20.
60AnayekamuliwaKamiliProtiniMashudu ya pamba2 kg10 kg20 kg20%Mashudu ya alizeti kilo 25 na punguza pumba kilo 5.
61AnayekamuliwaKamiliProtiniMashudu ya alizeti800 g4 kg8 kg8%Mashudu ya soya kilo 6 na ongeza pumba kilo 2.
62AnayekamuliwaKamiliNishatiMolasi (miwa)500 g2.5 kg5 kg5%Ongeza mahindi kilo 5. Molasi huongeza hamu ya kula.
63AnayekamuliwaKamiliProtiniUrea (ng'ombe mzima tu)50 g250 g500 g0.5%Ondoa kabisa na ongeza mashudu ya pamba kilo 3.
64AnayekamuliwaKamiliMadiniChokaa ya kulisha100 g500 g1 kg1%Maganda ya mayai yaliyosagwa.
65AnayekamuliwaKamiliMadiniDCP au unga wa mifupa50 g250 g500 g0.5%Unga wa mifupa uliochomwa.
66AnayekamuliwaKamiliNyongezaChumvi ya mezani100 g500 g1 kg1%Hakuna mbadala. Anayekamuliwa anahitaji chumvi zaidi.
67AnayekamuliwaKamiliNyongezaPremix ya ng'ombe wa maziwa100 g500 g1 kg1%Majani makavu ya lusina kilo 3 pamoja na madini ya kulamba.
68AnayekamuliwaKijijiniNishatiPumba za mahindi4 kg

banner
Scroll to Top