Magonjwa 5 Hatari ya Mahindi na Tiba Zake: Mwongozo wa Mkulima 2026 Magonjwa Hatari ya Mahindi Usipoyadhibiti mapema, magonjwa haya yanaweza kukuletea hasara ya mpaka 100% ya mavuno. Chukua hatua sasa! Onyo kwa Wakulima: Msimu huu, magonjwa ya Kifa cha Mahindi (MLND) na Viwavi Jeshi yameripotiwa kuwa tishio kubwa. Kagua shamba lako angalau mara mbili kwa wiki. Mahindi ndio uti wa mgongo wa chakula na biashara kwa wakulima wengi Tanzania. Hata hivyo, kutoa dawa tu pale unapoona mahindi yameharibika haitoshi. Siri ya mafanikio ni Kutambua Dalili Mapema kabla ugonjwa haujasambaa shambani kote. Magonjwa 5 Unayopaswa Kuyaogopa 1. Ugonjwa wa Kifa (Maize Lethal Necrosis – MLND) Huu ni ugonjwa hatari zaidi kwa sasa. Unasababishwa na virusi vinavyoenezwa na wadudu kama Thrips na Vidukari. Dalili Zake: Majani huanza kukauka ghafla kuanzia nchani kuelekea shina (Necrosis). Mmea hudumaa na kuwa na rangi ya njano (Chlorosis). Kama kuna mahindi, huwa mabovu au hayajai (kapi). Udhibiti: Tumia mbegu zilizothibitishwa na TOSCI (Usitumie mahindi ya mavuno kama mbegu). Ng’oa na kuchoma moto mimea iliyoathirika mapema. Badilisha mazao (Crop rotation) – Usilime mahindi mfululizo shamba hilo hilo. 2. Ugonjwa wa Michirizi (Maize Streak Virus) Ugonjwa huu huenezwa na mdudu anayeitwa “Kipanzi” (Leafhopper). Ukiingia mapema, mmea hauzai kabisa. Dalili Zake: Michirizi myeupe au ya njano inatokea sambamba na mishipa ya majani. Mmea hudumaa na kuwa mfupi kuliko mingine. Udhibiti: Panda mapema mvua zinapoanza ili kuepuka wingi wa vipanzi. Tumia dawa za wadudu (Insecticides) kuua vipanzi wiki za mwanzo. Palilia shamba liwe safi, vipanzi hujificha kwenye nyasi. 3. Baka Jivu (Grey Leaf Spot) Ugonjwa huu wa ukungu (Fungal disease) hushambulia majani na kuzuia mmea kujitengenezea chakula. Dalili Zake: Mabaka madogo ya kijivu yenye umbo la rektangula (kama box) kwenye majani. Baadaye majani hukauka yote kana kwamba yamechomwa na baridi kali. Udhibiti: Tumia dawa za ukungu (Fungicides) zilizopendekezwa. Panda mbegu zinazovumilia ugonjwa huu (Hybrid seeds). Choma mabaki ya mazao baada ya kuvuna ili kuua vimelea. 4. Baka la Majani (Leaf Blight) Tofauti na Baka Jivu, hili husababisha mabaka makubwa ya kahawia au zambarau. Dalili Zake: Mabaka makubwa ya duara au marefu yenye rangi ya kijivu katikati na kingo za zambarau/kahawia. Huanzia kwenye majani ya chini na kupanda juu. Udhibiti: Zingatia nafasi sahihi ya kupanda (usiweke mimea mingi sana) ili hewa ipite. Weka mbolea ya kutosha, mahindi yenye afya yanahimili ugonjwa huu. 5. Masizi (Smut) Huu ni ugonjwa wa kustaajabisha ambapo sehemu za mahindi hugeuka kuwa unga mweusi. Dalili Zake: Vimbe nyeupe zinatokea kwenye gunzi, mbelewele, au majani. Vimbe hizi hupasuka na kutoa unga mweusi (spores) kama masizi. Udhibiti: Usipasue vimbe hizo shambani, utasambaza ugonjwa. Ng’oa mmea mzima taratibu na kuuchoma moto mbali na shamba. Epuka kujeruhi mimea wakati wa kupalilia, kwani vidonda ndipo ugonjwa huingilia. Umeona Dalili Hizi Shambani Kwako? Usisubiri mpaka shamba liharibike lote. Wasiliana na wataalamu wetu tukushauri dawa sahihi kulingana na hatua ya ugonjwa. Fika ofisini kwetu DeVine Vision Tech iliyopo Kisesa, Mwanza. Chat WhatsApp Piga: 0762 089 666 © 2026 DeVine Vision Tech | Huduma za Kilimo na Ufugaji Bora.

Magonjwa 5 Hatari ya Kuku na Tiba za Asili 2026 | DeVine Vision Tech Magonjwa 5 Hatari ya Kuku na Tiba za Asili Okoa gharama za dawa za dukani. Jifunze kutumia Mshubiri, Mwarobaini, na Pilipili kutibu kuku wako kwa ufanisi. Gharama za dawa za viwandani zimekuwa kubwa, na wakati mwingine upatikanaji wake ni mgumu vijijini. Habari njema ni kwamba, mimea mingi inayotuzunguka ina uwezo mkubwa wa kutibu na kukinga kuku dhidi ya magonjwa hatari. Katika makala hii, DeVine Vision Tech inakuletea orodha ya magonjwa 5 sugu na jinsi ya kuyadhibiti kiasili. 1. Mdondo (New Castle) Ugonjwa huu hauna tiba ya moja kwa moja, lakini kinga ya asili inaweza kusaidia kuku wasiugue au kupunguza vifo. Tiba Asili: Mshubiri (Aloe Vera): Kata majani madogo madogo, loweka kwenye maji kwa masaa 12, wape wanywe. Pilipili Kichaa: Changanya pilipili kichaa zilizopondwa kwenye maji ya kunywa. Husaidia kuongeza joto na kinga. 2. Mafua (Coryza) Kuku hutoa makamasi, hukoroma, na kuvimba macho. Husababishwa na baridi au vumbi. Tiba Asili: Tengeneza mchanganyiko wa: Tangawizi + Kitunguu Saumu + Ndimu/Limau. Pondaponda, chuja maji yake, na uwape kuku wanywe kwa siku 5. 3. Ndui (Fowl Pox) Vipele vyeusi hutokea kwenye upanga, mdomo na macho. Husababishwa na mbu. Tiba Asili: Kupaka: Changanya Mafuta ya Taa/Mawese na Majivu, pakaa kwenye vipele kila siku hadi vikauke. Kunywa: Wape maji ya Mshubiri (Aloe Vera) kusafisha damu. 4. Kuhara (Coccidiosis) Kuku huharisha kinyesi cheupe (chokaa) au chenye damu. Kuku hunyong’onyea. Tiba Asili: Mpapayi: Pondaponda majani ya mpapayi, chuja maji yake wape wanywe. Mwarobaini: Chemsha majani ya mwarobaini, wape maji yake yakipoa. 5. Minyoo Kuku hupungua uzito, hula sana lakini hanenepi, na hutoa mayai madogo. Tiba Asili: Mbegu za Papai: Kausha mbegu za papai, zisage ziwe unga, changanya kwenye chakula au maji. Pilipili Kichaa: Pia husaidia kuua minyoo tumboni. Jinsi ya Kuandaa Dawa (Kanuni ya Jumla) Ili dawa za asili zifanye kazi vizuri, zingatia vipimo hivi: Chukua kiasi cha mkono mmoja cha majani (Mwarobaini/Mpapayi/Mshubiri). Twanga au saga hadi viwe laini. Changanya na Lita 2 hadi 3 za maji safi. Chuja mchanganyiko huo kwa kitambaa safi. Wape kuku wanywe asubuhi na jioni kwa siku 5 hadi 7. *Angalizo: Usitumie vyombo vya chuma kuandalia dawa za asili, tumia plastiki au udongo. Unataka Kujifunza Zaidi? Je, unahitaji ratiba kamili ya chanjo za kisasa au unataka ushauri wa kuanzisha mradi wa kuku? Sisi tuko hapa kwa ajili yako. Fika ofisini kwetu DeVine Vision Tech iliyopo Kisesa, Mwanza. Chat WhatsApp Piga: 0762 089 666 © 2026 DeVine Vision Tech | Kilimo Asilia na Ufugaji Bora.