1. Utangulizi
Katika Tanzania, matatizo ya macho na upofu huathiri wengi — hasa watoto. Optometry ni taaluma ya kinga na utunzaji wa macho: vipimo vya kuona, kutoa miwani na elimu ya kuzuia upofu. Kwa hiyo Ordinary Diploma in Optometry (NTA Level 6) ni muhimu kwa kujenga wataalamu watakaosaidia kupunguza tatizo hili.
2. Maana ya Kozi
Optometry inahusisha uchunguzi wa macho na utoaji wa tiba zisizo za upasuaji (kama miwani na lenses). Kozi ya Diploma (miaka 3) inatoa mchanganyiko wa nadharia na vitendo ili kumfanya mwanafunzi awe competent kufanya vision tests, kuchambua matokeo na kurejeleza kwa madaktari pale inapohitajika.
Tofauti kwa ufupi: Optometry = vipimo & miwani; Ophthalmology = daktari wa macho (upasuaji); Optical Technician = kutengeneza miwani pekee.
3. Malengo ya Kozi
- Kuandaa wataalamu wa macho wanaoweza kufanya vision screening na kutambua matatizo ya kuona.
- Kutambua magonjwa kama glaucoma na cataracts na kurejeleza kwa ophthalmologist.
- Kutengeneza au kupendekeza lensi sahihi na kutoa ushauri wa kinga ya macho.
- Kutoa msingi wa kuendelea na masomo ya juu (Bachelor of Optometry).
4. Ujuzi Unaopatikana (Clinical + Theory)
- Vision assessment & refraction (kupima maono).
- Matumizi ya retinoscope, ophthalmoscope, lensometer na zana nyingine.
- Optical fitting & dispensing (kurekebisha miwani).
- Utambuzi wa dalili za magonjwa ya macho na rufaa.
- Maadili, usalama wa kliniki na faragha ya mteja.
Kozi ina mazoezi ya kliniki kwa uzoefu wa moja kwa moja.
5. Vigezo vya Kujiunga (NACTVET Guidebook 2025/2026)
Kulingana na mwongozo wa NACTVET (2025/2026):
- Direct Entry: CSEE na angalau alama 4 (D) au bora — Biology, Physics/Engineering Science, Chemistry na Basic Mathematics. English ni faida.
- Technician Applicants: NTA Level 4 (Health related) — wanaweza kuingia mwaka wa 2 (miaka 2).
- Umri: Angalau miaka 18.
- Muda: Miaka 3 (au 2 kwa wenye NTA Level 4).
- Muda wa maombi (mfano 2025): CAS / chuo — Mei 28 hadi Julai 11, 2025 (thibitisha tarehe kutoka NACTVET).
6. Vyuo Vinavyotoa Optometry Tanzania
Hapa chini ni jedwali la chaguo la vyuo (mobile-friendly: skroli kwa upande ili kuiona meza kamili).
| Chuo | Aina | Mahali | Muda (Miaka) | Uwezo wa Wanafunzi | Ada (TSH kwa Mwaka) |
|---|---|---|---|---|---|
| Accra College of Health and Allied Sciences (REG/HAS/243) | Private | Tanga City Council – Tanga | 3 | 100 | 1,500,000 |
| City College of Health and Allied Sciences (REG/HAS/139) | Private | Temeke Municipal Council – Dar es Salaam | 3 | 100 | 1,600,000 |
| Kam College of Health Sciences (REG/HAS/104) | Private | Kinondoni Municipal Council – Dar es Salaam | 3 | 100 | 2,500,000 |
| Kigamboni City College of Health and Allied Sciences (REG/HAS/168) | Private | Kigamboni Municipal Council – Dar es Salaam | 3 | 100 | 1,800,000 |
(Ada kwa wageni: USD 700–1,200 takriban. Thibitisha na NACTVET/chuo kwa habari za karibuni.)
7. Umuhimu wa Kozi Katika Afya ya Jamii
Optometrists huwa mstari wa mbele katika kupunguza upofu kwa watoto na watu wazima—kupima maono mapema kunaboresha mafanikio ya shule, usalama barabarani na ubora wa maisha. Kozi inachangia kampeni za afya ya macho na malengo ya kitaifa kama SDG 3 (Afya Bora).
8. Fursa za Ajira na Kujiajiri
- Ajira rasmi: Optometry technician/assistant katika hospitali (eg. Muhimbili), vision screening specialist, optical shop consultant.
- NGOs: AMREF, Helen Keller International, Sightsavers.
- Kujiajiri: Kufungua optical shop, mobile eye screening, utoaji wa miwani kwa shule/vijiji.
Mshahara wa kuanzia: TSH 600,000–1,200,000 (inategemea eneo & mwajiri).
9. Hitimisho
Ordinary Diploma in Optometry Tanzania ni chaguo zuri kwa wanafunzi wanaopenda afya ya macho. Chini ya NACTVET kozi hii inatoa msingi thabiti wa taaluma, mafunzo ya vitendo na fursa za ajira. Kwa maombi, tembelea tovuti ya NACTVET au chuo unachopendelea.
Una maswali au ungependa kuongezwa kwenye orodha ya vyuo? Wasiliana nasi