Skip to main content

Ufugaji wa Kuku

Ufugaji wa Kuku, Uncategorized

Ufugaji wa kuku wa kienyeji

/

Mwongozo Kamili wa Ufugaji wa Kuku wa Kienyeji | Devine Vision Tech Devine Vision Tech Book Mwongozo Kamili wa Ufugaji wa Kuku wa Kienyeji Kitabu cha vitendo kwa mfugaji anayeanza, anayepanua mradi, kikundi cha uzalishaji na familia inayotaka kubadili kuku wa nyumbani kuwa biashara yenye mpangilio. Toleo la Kiswahili • Tanzania Jedwali la Maudhui Utangulizi 1. Kuelewa kuku wa kienyeji 2. Kuweka malengo na mpango 3. Uchaguzi wa eneo na mfumo 4. Ujenzi wa banda bora 5. Kuchagua kuku wa kuanzia 6. Uzazi, mayai na kuatamisha 7. Malezi ya vifaranga 8. Chakula na lishe 9. Maji na usafi 10. Afya na kuzuia magonjwa 11. Magonjwa na dalili muhimu 12. Ratiba ya kazi shambani 13. Usimamizi wa jogoo na makundi 14. Uzalishaji wa mayai na nyama 15. Kumbukumbu na hesabu 16. Masoko na kuongeza thamani 17. Mpango wa biashara 18. Changamoto na suluhisho 19. Ustawi, mazingira na usalama 20. Mpango wa siku 90 21. Ununuzi wa pembejeo 22. Usimamizi kwa misimu 23. Mfano wa shamba la familia Maswali yanayoulizwa mara kwa mara Hitimisho Marejeo ya kujifunza Tahadhari: Mwongozo huu ni wa elimu na usimamizi wa kawaida wa ufugaji. Dalili za ugonjwa, vifo vya ghafla, matumizi ya chanjo, dawa, viuatilifu au kipindi cha kusubiri kabla ya kula mayai na nyama vinapaswa kuthibitishwa na afisa mifugo au daktari wa mifugo katika eneo lako. Jinsi ya kutumia kitabu hiki: Soma sura ya mipango kabla ya kununua kuku, kisha tumia sura za banda, chakula, maji na afya kama orodha ya ukaguzi wa kila siku. Usijaribu kubadilisha kila kitu kwa siku moja. Chagua tatizo moja lenye hasara kubwa, kama vifo vya vifaranga, upotevu wa chakula au mayai kutokusanywa, lipe suluhisho, kisha pima matokeo kwa wiki kadhaa. Andika kila mabadiliko unayofanya ili ujue ni hatua ipi imeleta maendeleo. Wakati wa kupanua, rudi kwenye bajeti, nafasi ya banda, uwezo wa maji na soko. Kila mfugaji ana mazingira tofauti, hivyo rekebisha mifano ya kitabu kulingana na hali ya eneo lako bila kuacha kanuni za afya, usafi, ustawi na kumbukumbu. Elimu ya vitendo kutoka kwa afisa mifugo, wafugaji wenye matokeo na mafunzo ya eneo itaongeza thamani ya mwongozo huu. Utangulizi Ufugaji wa kuku wa kienyeji ni shughuli inayoweza kuanza kwa mtaji mdogo na kukua hatua kwa hatua. Kuku hawa wana nafasi kubwa katika kaya kwa sababu huzalisha nyama, mayai, vifaranga, mbolea na fedha za dharura. Wanaweza kuendana na mazingira mbalimbali, hutumia sehemu ya chakula kinachopatikana nyumbani na mara nyingi huvumilia mazingira kuliko aina nyingi zinazohitaji usimamizi mkali. Hata hivyo, uwezo wao huo haupaswi kutumiwa kama sababu ya kuwaacha bila banda, chakula, maji, chanjo na ulinzi. Kuku wa kienyeji akisimamiwa vizuri anaweza kutoa matokeo bora zaidi kuliko kuku anayeachwa ajitafutie kila kitu. Tofauti kati ya mfugaji anayepata faida na anayepoteza kuku kila mwaka mara nyingi si idadi ya kuku alionao, bali ni mfumo. Mfumo unajumuisha kuwa na lengo, kutenga kuku kwa umri, kuweka kumbukumbu, kuzuia magonjwa, kuchagua wazazi bora, kupanga masoko na kutenganisha fedha za mradi na matumizi ya nyumbani. Kitabu hiki kinajenga mfumo huo kuanzia kuku wachache hadi kundi la kibiashara. Katika ufugaji wa kienyeji, mafanikio hayategemei dawa nyingi. Yanategemea zaidi kuzuia tatizo kabla halijatokea. Banda kavu, hewa safi, maji salama, chakula chenye uwiano, chanjo kwa wakati, kutenganisha kuku wagonjwa na kuzuia wageni kuingia ovyo vinaweza kuokoa gharama kubwa. Dawa haiwezi kurekebisha banda lenye unyevunyevu, njaa, msongamano au maji machafu. Kanuni kuu ya kitabu: Anza na idadi unayoweza kuhudumia vizuri. Panua baada ya mfumo wako kuthibitishwa, si kwa sababu tu umeona bei nzuri sokoni kwa wiki moja. Sura ya 1: Kuelewa Kuku wa Kienyeji 1.1 Maana na sifa Kuku wa kienyeji ni kuku waliozoea mazingira ya eneo kwa muda mrefu na wanaofugwa kwa mifumo ya jadi au iliyoboreshwa. Huonekana katika rangi, maumbo na ukubwa tofauti. Baadhi wana manyoya shingoni kwa uchache, wengine wana miguu mirefu, wengine ni wadogo lakini hodari kutafuta chakula. Utofauti huu ni hazina ya vinasaba, lakini pia una maana kwamba matokeo ya ukuaji na utagaji hayatakuwa sawa kwa kila kuku. Kuku wa kienyeji kwa kawaida hukua polepole kuliko kuku maalumu wa nyama. Kuku jike hutaga kwa vipindi, kisha huatamia na kulea vifaranga. Tabia hiyo ni faida kwa uzalishaji wa vifaranga bila mashine, lakini hupunguza idadi ya mayai yanayoweza kuuzwa. Mfugaji huchagua mfumo kulingana na lengo: mayai, nyama, vifaranga, kuku wa kuzalisha au mchanganyiko. 1.2 Faida zake Mahitaji ya nyama na mayai ya kienyeji huwa na soko maalumu katika maeneo mengi. Mradi unaweza kuanza na kuku wachache na kupanuliwa kwa kutumia vifaranga vinavyozalishwa shambani. Kuku wanaweza kutumia mabaki salama ya mazao na kutafuta sehemu ya chakula katika eneo la kutembea. Mbolea ya kuku ni rasilimali kwa bustani na mazao baada ya kuhifadhiwa na kutumiwa kwa usahihi. Uuzaji unaweza kufanyika kwa kuku hai, nyama iliyochinjwa kwa kufuata taratibu, mayai, vifaranga au kuku wa kuzalisha. 1.3 Mipaka yake Kuku wa kienyeji si mradi usiohitaji gharama. Chakula kinaweza kuwa sehemu kubwa ya gharama, hasa katika mfumo wa ndani. Vifaranga vinaweza kupotea kwa baridi, wanyama, njaa na magonjwa. Uzalishaji wa mayai huwa tofauti kulingana na lishe, umri, afya na aina ya kuku. Bila uteuzi wa wazazi, kundi linaweza kubaki na kuku wadogo, wanaokua polepole au wenye tabia duni ya uzazi. 1.4 Aina za bidhaa Bidhaa Mteja mkuu Kitu cha kuzingatia Kuku hai wa nyama Familia, migahawa, sherehe, wafanyabiashara Uzito, afya, upatikanaji wa idadi inayofanana Mayai ya kula Kaya, maduka, hoteli Usafi, ukubwa, kutopasuka, upatikanaji wa mara kwa mara Mayai ya kutotolesha Wafugaji Rutuba, hifadhi sahihi, wazazi wasio ndugu wa karibu Vifaranga Wafugaji wanaoanza au kupanua Afya, umri, chanjo na maelekezo ya malezi Kuku wazazi Wafugaji wa uzalishaji Historia ya ukuaji, utagaji, umbile na uhusiano wa damu Mbolea Wakulima wa bustani na mazao Ukavu, uhifadhi, usalama na matumizi yanayofaa Rudi juu Sura ya 2: Kuweka Malengo na Mpango 2.1 Chagua lengo moja kuu Mradi usio na lengo huchanganya maamuzi. Mfugaji anayelenga nyama anahitaji kuchagua kuku wanaokua vizuri, kupanga chakula cha ukuaji na kuuza kwa umri unaofaa. Anayelenga mayai anahitaji majike wenye uwezo mzuri wa kutaga, viota vya kutosha na mfumo wa kukusanya mayai. Anayelenga vifaranga anahitaji jogoo bora, uwiano mzuri wa majike

Soma Makala →
farming, Ufugaji wa Kuku

MWONGOZO WA KISASA WA UFUGAJI WA KUKU

/

UTANGULIZI Kuku ni mifugo kama ilivyo mifugo mingine. kuku wamezoeleka kwani hufugwa na watu wengi barani Afrika na kwingineko. Hata hivyo ni watu wachache sana wanao tambua thamani ya kuku. Nchini Tanzania watu walio na kuku ni wengi japo inasadikika kuwa ni asilimia 8.2 tu kati ya wote walio na kuku wanao nufaika kwa sehemu na umiliki wa kuku. Utafiti umeonesha kuwa Watanzania wengi wanamiliki kuku, siyo wafugaji wa kuku kwani kuku wao hujifuga wenyewe. Hii ni kutokana na wengi kati ya wafugaji kufuga kwa mazoea. Ufugaji wa kuku ukifanyika kwa utaratibu mzuri huleta mafanikio makubwa kwa mfugaji. Hauishii kumuwezesha kuishi, bali humtajirisha na kumuweka katika hatua ya mafanikio zaidi kwa kadri ya juhudi zake. Ufugaji wa kuku ni fursa pana inayo weza kutekelezwa na yeyote bila kujali mtaji wake, elimu, mazingira alipo wala hali yake ya kimaisha. Ufugaji wa kuku kibiashara haujawahi kumuangusha yeyote aliye thubutu kuutekeleza kwa malengo na kuendesha kwa ufanisi. Kitabu hiki ni mwongozo sahihi wa namna ya kunufaika na ufugaji wa kuku. Kimebainisha mfumo rahisi na wa kisasa wenye mafanikio makubwa katika ufugaji wa kuku. Changamoto zote zinazo ukabiri ufugaji wa kuku zimetatuliwa katika kitabu hiki. Anza kuyafuata maelekezo yake, unufaike na kutajirika kupitia ufugaji wa kuku. YALIYOMO UTANGULIZI 2 YALIYOMO.. 3 SURA YA 1. 4 MRADI WA UFUGAJI WA KUKU.. 4 MAZAO YA KUKU.. 5 AINA ZA KUKU.. 5 SURA YA 2. 6 KUKU WA ASILI 6 SIFA ZA KUKU WA ASILI 6 AINA ZA KUKU WA ASILI 6 FAIDA ZA KUFUKA KUKU WA ASILI 8 UFUGAJI WA KUKU WA ASILI 8 MIFUMO YA UFUGAJI WA KUKU WA ASILI 8 MAHITAJI MUHIMU KATIKA UFUGAJI WA KUKU WA ASILI 11 HATUA ZA UFUGAJI WA KUKU WA ASILI KWA FAIDA. 11 KUCHAGUA KUKU BORA WA KUFUGA. 11 BANDA BORA LA KUFUGIA. 12 UJENZI WA BANDA. 13 KUTUNZA NA KULISHA KUKU KULINGANA NA HATUA MBALIMBALI ZA UKUAJI 14 KULEA VIFARANGA. 16 ULISHAJI WA KUKU.. 18 USAFI KATIKA BANDA LA KUKU.. 21 SURA YA 3. 22 KUKU WA KISASA. 22 KUKU WA MAYAI 22 KUKU WA NYAMA. 22 Tofauti kati ya kuku wa Asili na kuku wa Kisasa. 23 HATUA ZA KUFUKA KUKU WA KISASA. 23 SURA YA 4. 25 UFUGAJI WA KUKU WA MAYAI 25 Utumiaji wa mashine; 25 MATAYARISHO KABLA YA VIFARANGA KUWASILI 26 UAGIZAJI WA VIFARANGA. 27 MAPOKEZI YA VIFARANGA. 27 ULISHAJI 28 JOTO.. 28 MALEZI YA MITEMBA NA MITETEA. 29 MATUNZO YA KUKU WAZAZI 31 SURA YA 5. 33 UFUGAJI WA KUKU WA NYAMA. 33 KUFUKA KWA FAIDA HUHITAJI KUZINGATIA HAYA. 33 SURA YA 6. 35 MAGONJWA YA KUKU, KINGA NA TIBA ZAKE. 35 MAGONJWA YA KUKU, KINGA NA TIBA ZAKE KITAALAM.. 36 FAHAMU BAADHI YA MAGONJWA HATARI YASHAMBULIAYO KUKU, UENEAJI WAKE, DALILI, KINGA NA TIBA ZAKE: 37 Sura ya 7. 50 UTENGENEZAJI WA CHAKULA CHA KUKU. 50 SURA YA 1 MRADI WA UFUGAJI WA KUKU Nyama ya kuku pamoja na mayai ni hitaji kubwa kote duniani. Nchini Tanzania kunasadikika kuwa kuna kuku wapatao milioni therathini na nne ambao ni wachache ukilinganisha na mahitaji yaliyopo. Kwa mujibu wa shirika la chakula duniani “FAO” mahitaji ya nyama ya kuku kwa mtu mmoja ni kilo 6.8 kwa mwaka ambapo Nchini Tanzania utafiti unaonesha kuwa matumizi ya nyama ya kuku yaliyopo kwa sasa ni wastani wa kilo 0.7 kwa kila mtu kwa mwaka. Hapa utagundua kuwa bado uhitaji wa nyama ya kuku uliopo ni mkubwa kwani kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2012, Watanzania ni zaidi ya million 44. Kwa sababu hiyo ufugaji wa kuku ni fursa pana sana hapa Nchini. Idadi ya wafugaji wa kuku nchi Tanzania ni wengi ambao kimsingi kama wangefuga kwa kuzingatia taratibu za ufugaji, wangelisha kuku siyo Tanzania tu bali wangelisha Dunia. Hatahivyo ufugaji wao ni duni kwani wengi wao wamekuwa wakifuga kwa mazoea. Wanao kuku majumbani mwao lakini hawawajali wala kuwapa nafasi yoyote ya umuhimu kwa upande wa huduma. Hii imepelekea ufugaji wa kuku kuonenaka kuwa ni jambo la kawaida ingawa kwa uhalisia wake ufugaji wa kuku ni mradi, ni kazi, ni ajira na ni maisha kamili ya watu. Mradi wa ufugaji wa kuku una utajiri mkubwa ukifanyika kwa ufanisi. Huhitaji elimu kiasi katika utekelezaji wake, nguvu kiasi na muda wa kutosha. Ni rahisi, unao weza kufanywa na mtu yeyote. Ufugaji wa kuku ni nyenzo muhimu katika kupambana na wimbi la umaskini. Pamoja na soko la uhakika, bado ufugaji kuku haujatumika ipasavyo kupambana na umaskini unao wakabiri Watanzania wengi. Kuku wa kienyeji ambao hufugwa na watu wengi wamekuwa wakifugwa bila kupatiwa mahitaji muhimu kama chakula cha ziada, makazi bora, kinga na tiba za magonjwa pamoja na uangalizi! Hali inayo pelekea wafugaji kunufaika na kitoweo tu pamoja na kipato kidogo katika kazi yao ya ufugaji. MAZAO YA KUKU Faida ya kufuga kuku inapatikana katika mazao ya kuku. Mazao ya kuku huweza kumnufaisha mfugaji kwa kuyatumia mwenyewe pia kuuza na kujipatia pesa. Mazao yatokanayo na kuku ni; AINA ZA KUKU Yapo makundi makuu mawili ya kuku; Kuku Wa asili na kuku wa kisasa. katika makundi haya ndimo tunamo pata aina mbalimbali za kuku. Uwepo wa aina za kuku hutokana na muingiliano wa vinasaba pamoja uendelezaji wa kibaiolojia. Katika kuendeleza kuku kibailojia; Wataalamu wa Baiolojia hukutanisha kuku wa aina moja na wa aina nyingine, kutumia vyakula au dawa ili kupata aina bora kulingana na malengo yao. Wataalamu hawa hufanya hivi kwa lengo la kuongeza uzalishaji wa mazao ya kuku hivyo juhudi yao ni kuhakikisha wanapata kuku wanao taga kwa haraka na wanao taga mayai mengi. SURA YA 2 KUKU WA ASILI Kwa namna nyingine huitwa kuku wa kienyeji. Hawa ni kuku wa asili ambao walikuwepo kabla ya kuanza kwa uedelezaji wa ki-baiolojia/teknilojia na upandikizaji wa mbegu. Ni kuku ambao bado wapo katika asili yao. Ni Wastahimivu wa changamoto za kimazingira ikiwa ni pamoja na magonjwa, pia huweza kujihudumia kiasi fulani ikiwa ni pamoja na kujitafutia chakula, kujilinda n.k. Hata hivyo kwa lengo la kuwafuga kwa faida, mfugaji anatakiwa kuwafuga kiaalam na kuwapa huduma zote muhimu ili kunufaika na kazi yake ya ufugaji. SIFA ZA KUKU WA ASILI Kuku wa kienyeji wanazo sifa nyingi

Soma Makala →
Scroll to Top
Changia Notes / Document