Newcastle ni ugonjwa wa virusi unaoweza kuleta dalili za kupumua, mfumo wa fahamu, kuharisha na vifo kulingana na strain na kinga ya kundi. Antibiotic haiui virusi vya Newcastle.
Kanuni za usimamizi
Kwa vitendo, uenezaji kupitia ndege, majimaji na vifaa. Hili lisifanywe kama tukio la mara moja; liingizwe katika utaratibu wa kawaida wa shamba ili mabadiliko yaweze kuonekana mapema.
Shambani, dalili zinaweza kufanana na magonjwa mengine. Uamuzi ufanywe kwa kuangalia kundi lote, si ndege mmoja, na matokeo yaandikwe ili kulinganisha na siku au wiki zilizopita.
Katika ufuatiliaji wa kila siku, chanjo ni sehemu ya prevention plan. Ikiwa kuna mabadiliko ya ghafla, chanzo chake kichunguzwe kabla ya kuongeza dawa, chakula au gharama nyingine.
Kabla ya kufanya uamuzi, biosecurity inapunguza kuingiza virusi. Mfumo mzuri huweka jukumu wazi: nani anakagua, lini anakagua, nini kinaandikwa na hatua gani inachukuliwa ikiwa hali haiko sawa.
Mfugaji anapaswa kuangalia supportive care si tiba ya virusi. Katika mazingira ya Tanzania, upatikanaji wa maji, joto la eneo, msimu na ubora wa pembejeo vinaweza kubadilisha namna ya kutekeleza kanuni hii.
Hatua hii inakuwa na maana zaidi pale ambapo outbreak kubwa ihusishe afisa/daktari wa mifugo. Lengo ni kupunguza msongo kwa kuku, kupunguza hasara na kufanya maamuzi yanayoweza kupimwa kwa rekodi.
Jedwali la kazi shambani
| # | Kipengele | Nini uangalia | Hatua ya usimamizi |
|---|---|---|---|
| 1 | uenezaji kupitia ndege, majimaji na vifaa | hali ya kundi na mazingira | rekebisha mazingira na uandike kilichofanyika |
| 2 | dalili zinaweza kufanana na magonjwa mengine | mabadiliko ya ulaji/maji | thibitisha chanzo kabla ya kuongeza gharama |
| 3 | chanjo ni sehemu ya prevention plan | rekodi ya siku iliyopita | linganisha na target/utaratibu wa shamba |
| 4 | biosecurity inapunguza kuingiza virusi | usafi na upatikanaji wa vifaa | safisha, panga na rudisha vifaa vizuri |
| 5 | supportive care si tiba ya virusi | tofauti kati ya makundi | tenganisha kundi/ndege inapofaa |
| 6 | outbreak kubwa ihusishe afisa/daktari wa mifugo | ishara ya hatari inayohitaji hatua | wasiliana na mtaalamu ikiwa hali ni kubwa au haieleweki |
