Dalili nyingi zinafanana. Kikohozi, kuharisha, kupooza au vifo vya ghafla haviwezi peke yake kuthibitisha ugonjwa. Uchunguzi uanze na historia ya kundi, umri, chanjo, feed, maji, mazingira na kasi ya dalili.
Kanuni za usimamizi
Kwa vitendo, idadi iliyoathirika na timeline. Hili lisifanywe kama tukio la mara moja; liingizwe katika utaratibu wa kawaida wa shamba ili mabadiliko yaweze kuonekana mapema.
Shambani, feed/water intake. Uamuzi ufanywe kwa kuangalia kundi lote, si ndege mmoja, na matokeo yaandikwe ili kulinganisha na siku au wiki zilizopita.
Katika ufuatiliaji wa kila siku, droppings na respiratory signs. Ikiwa kuna mabadiliko ya ghafla, chanzo chake kichunguzwe kabla ya kuongeza dawa, chakula au gharama nyingine.
Kabla ya kufanya uamuzi, recent changes of feed or management. Mfumo mzuri huweka jukumu wazi: nani anakagua, lini anakagua, nini kinaandikwa na hatua gani inachukuliwa ikiwa hali haiko sawa.
Mfugaji anapaswa kuangalia post-mortem na laboratory pale inapohitajika. Katika mazingira ya Tanzania, upatikanaji wa maji, joto la eneo, msimu na ubora wa pembejeo vinaweza kubadilisha namna ya kutekeleza kanuni hii.
Hatua hii inakuwa na maana zaidi pale ambapo kutenga walioathirika na kuwasiliana na mtaalamu. Lengo ni kupunguza msongo kwa kuku, kupunguza hasara na kufanya maamuzi yanayoweza kupimwa kwa rekodi.
Jedwali la kazi shambani
| # | Kipengele | Nini uangalia | Hatua ya usimamizi |
|---|---|---|---|
| 1 | idadi iliyoathirika na timeline | hali ya kundi na mazingira | rekebisha mazingira na uandike kilichofanyika |
| 2 | feed/water intake | mabadiliko ya ulaji/maji | thibitisha chanzo kabla ya kuongeza gharama |
| 3 | droppings na respiratory signs | rekodi ya siku iliyopita | linganisha na target/utaratibu wa shamba |
| 4 | recent changes of feed or management | usafi na upatikanaji wa vifaa | safisha, panga na rudisha vifaa vizuri |
| 5 | post-mortem na laboratory pale inapohitajika | tofauti kati ya makundi | tenganisha kundi/ndege inapofaa |
| 6 | kutenga walioathirika na kuwasiliana na mtaalamu | ishara ya hatari inayohitaji hatua | wasiliana na mtaalamu ikiwa hali ni kubwa au haieleweki |
