Neno “breed” linamaanisha kundi la nguruwe wenye sifa za kurithi zinazofanana. Tanzania unaweza kukutana na pure breeds, crossbreeds na local pigs. Jina la breed peke yake halihakikishi mnyama mzuri. Historia ya wazazi, afya, feed management na uchaguzi wa breeding stock vinaweza kuwa muhimu zaidi kuliko rangi ya ngozi.

Large White

Kwa kawaida ana mwili mweupe, masikio yaliyo wima na mwili mrefu. Ametumika sana katika uzalishaji kwa sababu ya uwezo wa kukua na sifa nzuri za uzazi. Jike mzuri anaweza kuwa mama mwenye maziwa ya kutosha na litter nzuri ikiwa lishe na mazingira yako sawa. Changamoto yake ni kwamba nguruwe mweupe anaweza kuathiriwa zaidi na jua kali na heat stress ikiwa hana kivuli na maji.

Landrace

Landrace kwa kawaida ni mweupe, mwili mrefu na masikio yanayoelekea mbele/chini. Anajulikana kwa sifa za maternal line: uwezo wa kuzaa, mwili mrefu na uzalishaji wa maziwa. Anafaa kwenye mfumo unaosimamia lishe vizuri. Miguu na udder vinapaswa kukaguliwa kwa makini wakati wa kuchagua gilts.

Duroc

Duroc huwa na rangi ya kahawia hadi nyekundu. Mara nyingi hutumika kama sire line kwa ukuaji na sifa za carcass. Anaweza kuwa na uimara mzuri, lakini sifa halisi hutegemea line na breeder. Mfugaji asichague boar kwa sababu ya rangi tu; performance ya familia na soundness ni muhimu.

Hampshire

Hampshire anatambulika kwa mwili mweusi wenye mkanda mweupe unaopita mabegani na miguu ya mbele. Ametumika katika crossbreeding kwa ukuaji na nyama yenye lean nzuri. Kama breeds nyingine za biashara, anahitaji ration kamili ili uwezo wake uonekane.

Pietrain

Pietrain mara nyingi ana misuli mingi na carcass yenye lean. Katika baadhi ya lines anaweza kuwa nyeti zaidi kwa stress. Kwa mfugaji mdogo, matumizi yake yanafaa kufanywa kwa kuzingatia lengo la soko, genetics na mazingira, badala ya kutafuta “breed ya misuli” bila mpango wa maternal traits.

Local pigs

Nguruwe wa asili au wale waliokaa muda mrefu kwenye mazingira ya eneo wanaweza kuwa na uimara na uwezo wa kustahimili usimamizi wa kiwango cha chini kuliko baadhi ya improved breeds. Hata hivyo, ukuaji na carcass performance unaweza kuwa wa chini. Wanaweza kuwa sehemu ya mpango wa crossbreeding ikiwa uchaguzi unafanywa kwa makusudi.

Crossbreeds na hybrid vigour

Crossbreeding ni kupandisha wazazi wa breeds tofauti kwa mpango. Mara nyingi watoto wanaweza kuonyesha heterosis au hybrid vigour – yaani performance bora kuliko wastani wa wazazi katika sifa fulani, hasa uzazi, uhai na ukuaji. Hii haimaanishi kila cross ni bora. Ukichanganya breeds bila record, baada ya vizazi kadhaa unaweza kupoteza uwezo wa kujua genetics na kuongeza inbreeding.

Kuchagua breed kulingana na lengo

Kwa uzalishaji wa piglets, zingatia maternal ability, teats nyingi zinazofanya kazi, litter size, milk production na miguu imara. Kwa finishing, zingatia growth rate, feed efficiency, afya na carcass quality. Kwa mazingira yenye joto, banda, ventilation na maji yanaweza kuwa na athari kubwa kuliko tofauti ndogo za breed.