Mradi mzuri huanza kwenye karatasi. Kabla ya kujenga banda au kununua piglets, andika lengo la biashara kwa sentensi moja. Mfano: “Nitanunua weaners kumi, nitawakuza hadi uzito wa soko na kuuza kwa butcheries mbili nilizokwisha kuzungumza nazo.” Au: “Nitaanza na gilts nne na boar mmoja kwa lengo la kuzalisha piglets za kuuza na kubakiza replacements bora.” Lengo likiwa wazi, maamuzi ya banda, chakula na mtaji huwa rahisi.

Kuchagua eneo

Eneo liwe na njia ya kufikika kwa gari au pikipiki kwa ajili ya chakula, huduma ya mifugo na usafirishaji wa wanyama. Epuka sehemu inayotuamisha maji, sehemu ya karibu sana na visima au vyanzo vya maji, na eneo ambalo harufu na taka zitakuwa chanzo cha mgogoro na majirani. Banda liwekwe mahali pa hewa kupita bila kuwa kwenye upepo mkali unaowapiga piglets moja kwa moja.

Maji ni kigezo cha kwanza, si nyongeza. Farm yenye chakula lakini haina maji ya uhakika itapunguza feed intake, ukuaji na uzalishaji wa maziwa kwa sow. Panga tanki la akiba au mfumo mwingine wa kuhifadhi maji kulingana na ukubwa wa herd na muda ambao huduma ya maji inaweza kukatika.

Chakula na usafiri

Chunguza malighafi zipi zinapatikana karibu: mahindi, pumba, wheat pollard, mashudu ya alizeti, soya, dagaa/fish meal na premix. Malighafi inayopatikana mara moja na kutoweka kwa miezi miwili si msingi mzuri wa ration bila mpango mbadala. Pia hesabu gharama ya kusafirisha. Pumba ya bei ya chini kutoka mbali inaweza kuwa ghali zaidi baada ya mafuta, upakiaji na upotevu.

Soko kabla ya stock

Tembelea butcheries, traders, migahawa inayoruhusiwa, wafugaji wanaonunua breeding stock na wateja wa moja kwa moja. Uliza wanahitaji uzito gani, wananunua hai au kwa kilo, hulipa papo hapo au baada ya muda, na ni kipindi gani mahitaji huwa juu au chini. Hii ni taarifa ya kupanga, si ahadi ya bei ya kudumu.

Mtaji wa kuanzia na working capital

Gawa fedha katika makundi manne: ujenzi na vifaa; ununuzi wa wanyama; chakula na uendeshaji; akiba ya dharura. Kosa la kawaida ni kutumia fedha nyingi kwenye banda la kuvutia na kubaki bila fedha ya chakula cha miezi inayofuata. Mradi wa nguruwe unahitaji working capital – fedha ya kuendesha biashara kabla mauzo hayajarudi.

Kiasi gani cha kuanzia nacho?

Hakuna namba moja inayofaa kila mtu. Anza na idadi unayoweza kuilisha vizuri kwa kipindi chote, kuipa nafasi sahihi, na kuisimamia bila kukopa kwa dharura kila wiki. Jedwali lifuatalo linaonyesha namna ya kufikiria ukubwa wa mradi, si bajeti ya bei ya sasa.

Checklist ya kabla ya kununua nguruwe

• Banda limekamilika na limekauka.
• Kuna pen ya quarantine tofauti na kundi kuu.
• Chanzo cha maji na tanki la akiba vimejaribiwa.
• Chakula cha angalau kipindi cha mwanzo kimeandaliwa na mahali pa kuhifadhi pako salama.
• Mfugaji anajua wapi atapata Afisa/Daktari wa Mifugo.
• Kuna kitabu au mfumo wa kumbukumbu.
• Soko la awali limechunguzwa.
• Kuna fedha ya dharura isiyotumika kununua stock.
• Mpango wa taka, harufu, nzi na usafi umeandaliwa.