Bacterial diseases zinaweza kuleta vifo, udhaifu, diarrhoea na kushuka kwa uzalishaji. Utamaduni wa kutumia antibiotic bila diagnosis huongeza resistance na unaweza kuficha chanzo cha msingi.
Kanuni za usimamizi
Kwa vitendo, clean water and feed. Hili lisifanywe kama tukio la mara moja; liingizwe katika utaratibu wa kawaida wa shamba ili mabadiliko yaweze kuonekana mapema.
Shambani, rodent control. Uamuzi ufanywe kwa kuangalia kundi lote, si ndege mmoja, na matokeo yaandikwe ili kulinganisha na siku au wiki zilizopita.
Katika ufuatiliaji wa kila siku, hatchery/source hygiene. Ikiwa kuna mabadiliko ya ghafla, chanzo chake kichunguzwe kabla ya kuongeza dawa, chakula au gharama nyingine.
Kabla ya kufanya uamuzi, culture/sensitivity pale inapowezekana. Mfumo mzuri huweka jukumu wazi: nani anakagua, lini anakagua, nini kinaandikwa na hatua gani inachukuliwa ikiwa hali haiko sawa.
Mfugaji anapaswa kuangalia withdrawal period ya bidhaa. Katika mazingira ya Tanzania, upatikanaji wa maji, joto la eneo, msimu na ubora wa pembejeo vinaweza kubadilisha namna ya kutekeleza kanuni hii.
Hatua hii inakuwa na maana zaidi pale ambapo usafi wa mayai na mazingira. Lengo ni kupunguza msongo kwa kuku, kupunguza hasara na kufanya maamuzi yanayoweza kupimwa kwa rekodi.
Jedwali la kazi shambani
| # | Kipengele | Nini uangalia | Hatua ya usimamizi |
|---|---|---|---|
| 1 | clean water and feed | hali ya kundi na mazingira | rekebisha mazingira na uandike kilichofanyika |
| 2 | rodent control | mabadiliko ya ulaji/maji | thibitisha chanzo kabla ya kuongeza gharama |
| 3 | hatchery/source hygiene | rekodi ya siku iliyopita | linganisha na target/utaratibu wa shamba |
| 4 | culture/sensitivity pale inapowezekana | usafi na upatikanaji wa vifaa | safisha, panga na rudisha vifaa vizuri |
| 5 | withdrawal period ya bidhaa | tofauti kati ya makundi | tenganisha kundi/ndege inapofaa |
| 6 | usafi wa mayai na mazingira | ishara ya hatari inayohitaji hatua | wasiliana na mtaalamu ikiwa hali ni kubwa au haieleweki |
