Mabadiliko makubwa yanaweza kuanza na hatua chache: nyumba ya usiku, maji safi, chakula cha nyongeza, chanjo inayofaa eneo, udhibiti wa vimelea na kupanga kuzalisha kwa makundi.
Kanuni za usimamizi
Kwa vitendo, kuhesabu kuku kwa makundi ya umri. Hili lisifanywe kama tukio la mara moja; liingizwe katika utaratibu wa kawaida wa shamba ili mabadiliko yaweze kuonekana mapema.
Shambani, kuchagua majike na jogoo wa kuzalisha. Uamuzi ufanywe kwa kuangalia kundi lote, si ndege mmoja, na matokeo yaandikwe ili kulinganisha na siku au wiki zilizopita.
Katika ufuatiliaji wa kila siku, kuondoa mayai kwa utaratibu au kupanga kuangua. Ikiwa kuna mabadiliko ya ghafla, chanzo chake kichunguzwe kabla ya kuongeza dawa, chakula au gharama nyingine.
Kabla ya kufanya uamuzi, kuokoa vifaranga dhidi ya predators. Mfumo mzuri huweka jukumu wazi: nani anakagua, lini anakagua, nini kinaandikwa na hatua gani inachukuliwa ikiwa hali haiko sawa.
Mfugaji anapaswa kuangalia supplementation badala ya kutegemea scavenging. Katika mazingira ya Tanzania, upatikanaji wa maji, joto la eneo, msimu na ubora wa pembejeo vinaweza kubadilisha namna ya kutekeleza kanuni hii.
Hatua hii inakuwa na maana zaidi pale ambapo kutafuta mteja wa nyama, mayai au vifaranga. Lengo ni kupunguza msongo kwa kuku, kupunguza hasara na kufanya maamuzi yanayoweza kupimwa kwa rekodi.
Jedwali la kazi shambani
| # | Kipengele | Nini uangalia | Hatua ya usimamizi |
|---|---|---|---|
| 1 | kuhesabu kuku kwa makundi ya umri | hali ya kundi na mazingira | rekebisha mazingira na uandike kilichofanyika |
| 2 | kuchagua majike na jogoo wa kuzalisha | mabadiliko ya ulaji/maji | thibitisha chanzo kabla ya kuongeza gharama |
| 3 | kuondoa mayai kwa utaratibu au kupanga kuangua | rekodi ya siku iliyopita | linganisha na target/utaratibu wa shamba |
| 4 | kuokoa vifaranga dhidi ya predators | usafi na upatikanaji wa vifaa | safisha, panga na rudisha vifaa vizuri |
| 5 | supplementation badala ya kutegemea scavenging | tofauti kati ya makundi | tenganisha kundi/ndege inapofaa |
| 6 | kutafuta mteja wa nyama, mayai au vifaranga | ishara ya hatari inayohitaji hatua | wasiliana na mtaalamu ikiwa hali ni kubwa au haieleweki |
