Sehemu kubwa ya gharama ya broiler huwa chakula. Ufanisi hautegemei kula chakula kingi pekee bali kuku kupata ration sahihi, maji bila kikomo, joto linalofaa na afya inayowawezesha kubadilisha chakula kuwa uzito.
Kanuni za usimamizi
Kwa vitendo, starter, grower na finisher kulingana na mpango wa lishe. Hili lisifanywe kama tukio la mara moja; liingizwe katika utaratibu wa kawaida wa shamba ili mabadiliko yaweze kuonekana mapema.
Shambani, maji safi na mtiririko unaotosha. Uamuzi ufanywe kwa kuangalia kundi lote, si ndege mmoja, na matokeo yaandikwe ili kulinganisha na siku au wiki zilizopita.
Katika ufuatiliaji wa kila siku, kupunguza feed wastage. Ikiwa kuna mabadiliko ya ghafla, chanzo chake kichunguzwe kabla ya kuongeza dawa, chakula au gharama nyingine.
Kabla ya kufanya uamuzi, kurekebisha urefu wa feeders. Mfumo mzuri huweka jukumu wazi: nani anakagua, lini anakagua, nini kinaandikwa na hatua gani inachukuliwa ikiwa hali haiko sawa.
Mfugaji anapaswa kuangalia kupima uzito kwa muda uleule kila wiki. Katika mazingira ya Tanzania, upatikanaji wa maji, joto la eneo, msimu na ubora wa pembejeo vinaweza kubadilisha namna ya kutekeleza kanuni hii.
Hatua hii inakuwa na maana zaidi pale ambapo kutenganisha tatizo la chakula na tatizo la afya. Lengo ni kupunguza msongo kwa kuku, kupunguza hasara na kufanya maamuzi yanayoweza kupimwa kwa rekodi.
Jedwali la kazi shambani
| # | Kipengele | Nini uangalia | Hatua ya usimamizi |
|---|---|---|---|
| 1 | starter, grower na finisher kulingana na mpango wa lishe | hali ya kundi na mazingira | rekebisha mazingira na uandike kilichofanyika |
| 2 | maji safi na mtiririko unaotosha | mabadiliko ya ulaji/maji | thibitisha chanzo kabla ya kuongeza gharama |
| 3 | kupunguza feed wastage | rekodi ya siku iliyopita | linganisha na target/utaratibu wa shamba |
| 4 | kurekebisha urefu wa feeders | usafi na upatikanaji wa vifaa | safisha, panga na rudisha vifaa vizuri |
| 5 | kupima uzito kwa muda uleule kila wiki | tofauti kati ya makundi | tenganisha kundi/ndege inapofaa |
| 6 | kutenganisha tatizo la chakula na tatizo la afya | ishara ya hatari inayohitaji hatua | wasiliana na mtaalamu ikiwa hali ni kubwa au haieleweki |
