Vifaranga hawawezi kudhibiti joto la mwili vizuri mwanzoni. Thermometer ni msaada, lakini tabia ya vifaranga ndiyo kipimo cha kila dakika: kusambaa vizuri, kula na kunywa huonyesha hali iliyo karibu na mahitaji yao.
Kanuni za usimamizi
Kwa vitendo, kuwasha chanzo cha joto kabla ya vifaranga kufika. Hili lisifanywe kama tukio la mara moja; liingizwe katika utaratibu wa kawaida wa shamba ili mabadiliko yaweze kuonekana mapema.
Shambani, joto la kuanzia takribani 32-35°C kulingana na mfumo na tabia. Uamuzi ufanywe kwa kuangalia kundi lote, si ndege mmoja, na matokeo yaandikwe ili kulinganisha na siku au wiki zilizopita.
Katika ufuatiliaji wa kila siku, kupunguza joto hatua kwa hatua kadri manyoya yanavyoongezeka. Ikiwa kuna mabadiliko ya ghafla, chanzo chake kichunguzwe kabla ya kuongeza dawa, chakula au gharama nyingine.
Kabla ya kufanya uamuzi, kuzuia rasimu bila kufunga hewa kabisa. Mfumo mzuri huweka jukumu wazi: nani anakagua, lini anakagua, nini kinaandikwa na hatua gani inachukuliwa ikiwa hali haiko sawa.
Mfugaji anapaswa kuangalia kutawanya feeder na drinker kwa usawa. Katika mazingira ya Tanzania, upatikanaji wa maji, joto la eneo, msimu na ubora wa pembejeo vinaweza kubadilisha namna ya kutekeleza kanuni hii.
Hatua hii inakuwa na maana zaidi pale ambapo kuangalia kundi mara nyingi zaidi usiku wa kwanza. Lengo ni kupunguza msongo kwa kuku, kupunguza hasara na kufanya maamuzi yanayoweza kupimwa kwa rekodi.
Jedwali la kazi shambani
| # | Kipengele | Nini uangalia | Hatua ya usimamizi |
|---|---|---|---|
| 1 | kuwasha chanzo cha joto kabla ya vifaranga kufika | hali ya kundi na mazingira | rekebisha mazingira na uandike kilichofanyika |
| 2 | joto la kuanzia takribani 32-35°C kulingana na mfumo na tabia | mabadiliko ya ulaji/maji | thibitisha chanzo kabla ya kuongeza gharama |
| 3 | kupunguza joto hatua kwa hatua kadri manyoya yanavyoongezeka | rekodi ya siku iliyopita | linganisha na target/utaratibu wa shamba |
| 4 | kuzuia rasimu bila kufunga hewa kabisa | usafi na upatikanaji wa vifaa | safisha, panga na rudisha vifaa vizuri |
| 5 | kutawanya feeder na drinker kwa usawa | tofauti kati ya makundi | tenganisha kundi/ndege inapofaa |
| 6 | kuangalia kundi mara nyingi zaidi usiku wa kwanza | ishara ya hatari inayohitaji hatua | wasiliana na mtaalamu ikiwa hali ni kubwa au haieleweki |
