Kulea vifaranga siku 1 hadi 28: joto, maji, chakula na ukuaji

UFUGAJI WA KUKU · DEVINE VISION TECH

Picha ya mfano; haioneshi uchunguzi wa ugonjwa wala kuthibitisha aina ya kuku au hali ya shamba lako.

1. Vifaranga vinapokusanyika, tatizo si lazima liwe ugonjwa

Ukiingia bandani na kukuta vifaranga vimejikusanya chini ya taa, vinapiga kelele nyingi na havisogei kwenda kula, swali la kwanza si dawa gani ununue. Chunguza kama vinafikiwa na joto linalofaa. Kundi linalokimbia mbali na sehemu ya kupashwa joto lina tatizo tofauti na kundi linalogombania kukaa karibu nayo. Vifaranga vinapobanana upande mmoja tu, upepo wa upande huo au usambazaji usio sawa wa joto unaweza kuwa sehemu ya sababu. Tabia hizi zimeelezwa na kuoneshwa kwenye mchoro wa MAAIF, ukurasa wa kuchapishwa 35. [1]

Lakini usihitimishe kwa mchoro peke yake. Vifaranga vinaweza kusongamana kwa hofu, kufuata mwanga, kukwepa maji yaliyomwagika au kutafuta sehemu ya kupumzika. Simama kimya kwa muda kabla ya kuingia katikati ya kundi. Angalia vilipokuwa kabla hujavifukuza. Pima joto karibu na urefu wa vifaranga, chunguza sakafu na hakikisha maji pamoja na chakula vinafikiwa. Hapo ndipo taarifa za tabia zinakuwa na maana.

Mfugaji mwenye vifaranga mia moja anaweza kuwa na taa inayowaka vizuri lakini sehemu inayopata joto ikawa ndogo. Kurekebisha tatizo hilo kwa kuishusha taa zaidi kunaweza kuunguza sehemu ya katikati huku vifaranga vya pembeni vikibaki baridi. Suluhisho linaweza kuhusisha usambazaji wa joto, nafasi au kuzuia upepo unaovuma chini; si kuongeza joto kila wakati. Ukirekebisha mazingira na kundi likabaki dhaifu, au ukiona vifo, uchunguzi wa kitaalamu usisubiri kesho.

Lengo la mwezi wa kwanza ni kuwafanya vifaranga wapate chakula na maji mapema, wakue kwa mwenendo unaofaa aina yao, na waishi katika mazingira yanayowaruhusu kula, kunywa, kupumzika na kutembea. Idadi ya waliobaki hai ni kipimo muhimu, lakini haitoshi ikiwa wengi wamebaki wadogo sana au hawawezi kufikia vyombo.

2. Tambua aina ya vifaranga kabla ya kutumia ratiba

Broiler wa biashara, kifaranga wa mayai na kuku wa kienyeji wana mahitaji yanayofanana katika usafi na malezi ya awali, lakini hawapaswi kupimwa kwa uzito mmoja wa lengo au ratiba moja ya chakula. MAAIF inaweka malezi ya brooder, kuku wazazi, layers wa biashara, broilers na kienyeji katika sehemu tofauti. Mgawanyo huu ni muhimu: maelekezo ya kupunguza chakula kwa kuku wazazi hayawezi kuhamishwa moja kwa moja kwa vifaranga wa broilers wanaofugwa kwa nyama. [1, sehemu 4.1-4.7]

Unaponunua vifaranga, andika aina, tarehe ya kuanguliwa, idadi na jina la muuzaji. Omba jina la chakula kinachopendekezwa, ratiba yake, jedwali la ukuaji na kumbukumbu za chanjo zilizofanyika. Kauli kwamba vifaranga ni vya kisasa haitoshi kutambua mahitaji yao. Jina la aina likikosekana, usitumie jedwali la kuku mwingine kama ahadi ya matokeo; litumie tu kwa mazungumzo ya awali na mtaalamu.

Kwa layers, pia elewa kama unanunua majike yaliyotambuliwa au mchanganyiko wa majike na madume. Kwa kienyeji waliototolewa nyumbani, andika tarehe halisi badala ya kukadiria wiki kwa kuangalia ukubwa. Kifaranga mdogo kwa umbo anaweza kuwa mchanga zaidi, au anaweza kuwa wa umri uleule lakini amedumaa. Kutofautisha hali hizi kunazuia maamuzi yasiyofaa kuhusu chakula na joto.

Makala hii inajadili malezi, si viwango vya kuahidi kwamba kila kifaranga atafikia uzito fulani siku fulani. Ulinganisho wa ukuaji ufanyike ndani ya kundi lenye umri na aina inayojulikana, kisha ulinganishwe na mwongozo wa mzalishaji unaolingana nalo.

3. Tengeneza sehemu ya kulelea kabla vifaranga havijafika

Brooder ni eneo la malezi linalotoa joto na mazingira yanayodhibitika kwa vifaranga wadogo. Si lazima liwe jengo la gharama kubwa, lakini lazima liwe kavu, lisilovuja, lisilofikiwa kirahisi na panya, na lenye mpango wa hewa. Taa, matandazo, maji na chakula vinahitaji kupangwa kama mfumo mmoja. Eneo zuri la kupasha joto ambalo halina maji yanayofikiwa halijakamilika. [1, kur. 29-34]

Ikiwa banda lilitumika kabla, ondoa matandazo na uchafu kwanza. Safisha vifaa na sehemu zinazoweza kushikilia kinyesi au vumbi, kisha tumia kiua-vijasumu kilichoidhinishwa kwa matumizi hayo kwa kufuata lebo. Dawa ya usafi haiwezi kuchukua nafasi ya kuondoa uchafu. Ruhusu kukauka na hewa kupita kabla ya kuleta matandazo mapya. Usimimine kemikali tofauti pamoja kwa dhana kwamba nguvu yake itaongezeka.

MAAIF inapendekeza kuwasha mfumo wa kupasha joto saa 24-48 kabla ya kupokea vifaranga. Madhumuni yake ni kuandaa sakafu, matandazo na mazingira, si kuifanya hewa karibu na taa iwe ya moto kwa dakika chache. Katika banda la sakafu ya saruji, hewa inaweza kuwa imepata joto huku sehemu ya kukanyaga ikiwa bado baridi. Fanya jaribio mapema ili uone kama vifaa vinaweza kudumisha hali inayohitajika usiku. [1, uk. 32]

Tengeneza njia ya mhudumu kupita bila kukanyaga vifaranga au kugonga vyombo. Weka hifadhi ya chakula na maji karibu lakini nje ya sehemu ya kinyesi na vumbi. Amua mapema nani atachukua nafasi yako ukiwa kazini. Maandalizi yanapokuwa ya maandishi, tatizo la kutokuwepo kwa mwenye mradi haligeuki moja kwa moja kuwa tatizo la vifaranga.

4. Kukagua vifaranga wakati wa kupokea

Fungua boksi katika sehemu iliyoandaliwa, bila kuwachelewesha juani au kwenye upepo. Wahamishe kwa upole; usiwamwage kama nafaka. Hesabu walio hai na waliokufa wakifika, kisha rekodi tofauti hiyo kabla ya kuanza ufuatiliaji wa vifo vya shambani. Mississippi State University pia inasisitiza kuwahamisha kwa upole na kuweka maji pamoja na chakula tayari wakati wa kuwapokea. [4]

Jedwali la MAAIF linaelekeza kuangalia macho yaliyo wazi, kitovu kilichofunga vizuri, manyoya makavu, miguu isiyovimba na umbo lisilo na ulemavu unaoonekana. Ukubwa unaofanana ni ishara ya kusaidia kutathmini kundi, si uthibitisho kwamba halina maambukizi. Kifaranga mwenye kitovu chenye majimaji, tumbo lisilo la kawaida au kushindwa kutembea anahitaji kutengwa kwa uangalizi na kutathminiwa; si kufichwa katikati ya kundi. [1, uk. 32, Jedwali 7]

Piga picha za tatizo linaloonekana na hifadhi taarifa ya boksi au kundi la uzalishaji. Mjulishe muuzaji mapema ikiwa vifaranga wengi wamewasili dhaifu. Huu si ushahidi wa moja kwa moja kwamba kila kifo kimetokana na hatchery, kwa sababu usafiri, kuchelewa na mazingira pia vinaweza kuchangia. Lakini bila kumbukumbu ya kupokea, haiwezekani kutenganisha tatizo lililokuwepo kabla na lililoanza baadaye.

Usifanye majaribio makali ya kuwageuza au kuwabana ili kupima uimara. Mtazamo wa macho, uwezo wa kusimama na kutembea, hali ya kitovu na namna wanavyoanza kula vinatoa taarifa zinazofaa kwa mfugaji. Uchunguzi maalumu ufanywe na mwenye ujuzi unaohitajika.

5. Joto: pima mahali sahihi na tofautisha vipimo

Namba ya kipimajoto cha ukutani si lazima iwe joto analolipata kifaranga. MAAIF hutofautisha joto katika kiwango cha vifaranga na joto la jumla ndani ya banda. Pia hutaja vipimo vya sakafu na matandazo katika sehemu nyingine. Usichukue namba iliyoandikwa kwa uso ulio chini ya kifaa cha joto na kuitumia kama lengo la hewa katika banda lote. [1, kur. 33 na 36]

Jedwali lifuatalo limetolewa kwa maana, si kunakili muundo, kutoka Jedwali 8 la MAAIF. Linaonesha sehemu ya joto katika kiwango cha vifaranga. Ni mwongozo wa kuanzia kwa malezi yanayotumia eneo la joto; si maagizo ya kupasha kila kona kwa kiwango hicho.

Pima karibu na kiwango wanachokaa, kwenye eneo la joto na sehemu ya pembeni. Weka kipimajoto kwa usalama ili kisianguke au kudonolewa. Kama kipimo kinasomwa chini ya miale ya moja kwa moja, elewa maelekezo ya kifaa hicho; aina tofauti za vipimajoto zinaweza kutoa taarifa tofauti.

Usipunguze joto kwa sababu kalenda imefika siku ya nane bila kuangalia kundi. Vifaranga waliochelewa kuota manyoya, hali ya mvua na aina ya brooder vinaweza kubadilisha mahitaji. Mwongozo wa University of Minnesota unaunga mkono kupunguza joto hatua kwa hatua na kutumia tabia ya vifaranga katika tathmini. [3]

6. Hewa safi haitakiwi kusubiri mpaka banda linuke

Kufunga banda ili kuzuia baridi si sawa na kulifunga bila njia ya hewa. Vifaranga, kinyesi na vifaa vinavyochoma mafuta au gesi huathiri hewa ya ndani. MAAIF inaeleza umuhimu wa kuondoa unyevunyevu na gesi hatarishi na kuleta hewa safi. Maana ya vitendo ni kudhibiti upepo unaopiga vifaranga moja kwa moja huku ubadilishaji wa hewa ukiendelea. [1, uk. 35]

Angalia mapazia, madirisha na mianya kwa viwango viwili. Mwanya ulio chini unaweza kupitisha upepo wa baridi kwenye matandazo. Sehemu ya juu inaweza kusaidia hewa kutoka bila kuwapiga moja kwa moja. Hata hivyo, namna hewa inavyopita hutegemea jengo, upepo na mfumo wa kupasha joto; kufungua tundu lolote juu si uthibitisho kwamba uingizaji wa hewa umetosha.

Usitumie ratiba moja ya kufungua kwa dakika chache kama mbadala wa hewa ya kutosha wakati wote. MAAIF ina mfano wa ufunguaji kwa vipindi, lakini pia inaeleza lengo la ugavi endelevu wa hewa safi. Hivyo, kwa matumizi ya hapa, lengo ndilo linaloongoza: vifaa, hewa na joto viweze kufanya kazi pamoja, si kufunga kabisa kwa saa nyingi bila tathmini.

Maji yanayoganda kwenye mapazia, matandazo yanayolowa haraka na harufu kali ni viashiria vya kuchunguza. Kutokunuka hakuthibitishi usalama wa hewa, hasa unapochoma nishati ndani. Ikiwa mhudumu anahisi kizunguzungu au maumivu ya kichwa karibu na mfumo wa mwako, aondoke kwenye eneo hilo na atafute msaada; asiendelee kufanya kazi humo akidhani tatizo ni uchovu tu.

7. Chanzo cha joto: usalama kabla ya ukubwa wa taa

Chagua kifaa kinachofaa matumizi ya kufugia na fuata nafasi salama kutoka matandazo, mapazia na mbao kama ilivyoelekezwa na mtengenezaji. Taa ya kupasha joto inahitaji kishikio kinachoweza kuvumilia joto lake. University of Minnesota inaonya dhidi ya kuning'iniza taa kwa waya wake wa umeme; itegemezwe kwa njia salama inayofaa kifaa, kama mnyororo. [3]

Kosa la kununua taa kubwa bila kupima eneo linalopata joto linaweza kutoa sehemu ndogo yenye moto mwingi. Badala yake, hakiki uwezo wa kifaa kwa idadi na ukubwa wa brooder. Usiweke vifaa vya maji mahali vinapoweza kudondokea kwenye miunganisho ya umeme. Soketi zilizolegea, waya ulio wazi na kebo inayopita kwenye eneo lenye maji ni matatizo ya kurekebisha kabla ya vifaranga kuletwa.

Ingawa kitabu cha Uganda kinaeleza matumizi ya jiko la mkaa, maelezo hayo hayatoshi kuwa ruhusa ya kuweka jiko la kawaida katika brooder iliyofungwa. Mwako una hatari ya moto na hewa chafu. Mpangilio huo unahitaji tathmini ya usalama, uingizaji hewa na uondoaji wa gesi; si jaribio la kufunika jiko kwa ndoo na kufunga mapazia. Jenereta nayo isiendeshwe ndani au karibu na sehemu ambayo moshi wake unaweza kuingia bandani.

Jaribu mpango wa dharura bila vifaranga: mfumo wa kawaida ukizimika, chanzo cha pili huwashwaje, nani anakitumia na kinaweza kudumisha eneo gani? Taa ya simu inaweza kusaidia kuona, lakini si mbadala wa kifaa cha kupasha joto. Huo ni utofauti muhimu wakati wa kununua vifaa vya akiba.

8. Maji: upatikanaji ni zaidi ya chombo kuwa kimejaa

Kifaranga anaweza kuwa na maji mbele yake lakini asiweze kunywa kwa sababu ukingo ni mrefu, nipple imekwama au kifaa kiko nje ya eneo analolifikia kwa urahisi. MAAIF inapendekeza vyombo vipangwe kwa usambazaji mzuri na urefu unaofaa umri. Katika mfumo wa nipple, kagua mtiririko na matone badala ya kuamini kwamba tangi lililojaa linamaanisha kila sehemu inafanya kazi. [1, kur. 33-34]

Kwa vifaa vya kujaza kwa mkono, jaribu uthabiti wake na urefu wa ukingo kabla ya kuleta kundi. Epuka vyombo virefu vya wazi vinavyoweza kuwazamisha vifaranga. Usafishaji ufikie sehemu za ndani na nyufa, si kusuuza juu tu. Maji yanapopata matandazo au kinyesi, badilisha na safisha kifaa; kuongeza maji mapya juu ya uchafu hakuondoi chanzo cha uchafuzi.

Usitumie jedwali la lita kama kikomo cha kunywesha. Kitabu cha Cambodia kina makadirio ya matumizi na kinaeleza kwamba hali ya joto hubadilisha matumizi. Makadirio hayo husaidia kupanga hifadhi, lakini maji yasikatishwe kwa sababu kiasi cha siku kilichokadiriwa kimekwisha. Pia jedwali hilo lina baadhi ya uwiano wa lita na galoni usio wazi, hivyo halijahamishwa katika makala hii. [2, sehemu ya mahitaji ya maji]

Weka alama kwenye chombo cha kujazia ili kupima kiasi kilichotumika. Matumizi yakiongezeka ghafla, kagua uvujaji kabla ya kuhitimisha kuwa kundi limekunywa zaidi. Yakipungua, kagua mtiririko, joto la maji, usafi na ulaji. Vipimo hivi vinageuza kauli ya maji yapo kuwa ushahidi wa maji yanafikiwa.

9. Chakula cha kuanzia: usichanganye kukua na kutaga

Chakula cha kuanzia kiwe kimetengenezwa kwa aina na umri wa vifaranga. Chakula cha kuku wanaotaga kina madhumuni tofauti na cha mtoto anayekua. Usichague chakula kwa sababu bei yake ni ndogo au kuku wakubwa wanakipenda. Omba lebo inayoonesha matumizi yaliyokusudiwa, tarehe, mtengenezaji na namna ya kukihifadhi. Hifadhi pia taarifa ya kifurushi ili tatizo la kundi likitokea uweze kutaja chakula kilichotumika. [1, Moduli 5; 3]

Vipande vikubwa visivyofikiwa vizuri au unga wenye vumbi jingi vinaweza kufanya chakula kiwepo bila kuliwa vya kutosha. MAAIF inaeleza chakula cha punjepunje au mash yenye ukubwa unaofaa, na nafasi ya ziada ya kulishia katika mwanzo. Sambaza sehemu za kulia ili vifaranga wadogo wasisukumwe nje na wenzao. Angalia ulaji kwenye vyombo tofauti; usitosheke na kuona kundi dogo likila kwenye trei moja. [1, uk. 34]

Kwa vifaranga vinavyotegemea chakula kamili, kuongeza pumba au nafaka bila mpango wa mtaalamu hubadilisha mchanganyiko wa virutubisho. Gunia linaweza kudumu zaidi huku ukuaji ukidorora. Huo si upunguzaji wa gharama uliohakikishwa. Kitabu cha kaya cha Cambodia kina mawazo ya vyakula vya ziada, lakini mapendekezo ya makopo na viganja hayajatumika hapa kama formula kamili ya vifaranga wa biashara. [2]

Kununua kiasi kikubwa kunahitaji hifadhi inayofaa. Weka magunia sehemu kavu, juu ya sehemu iliyoinuliwa na mbali na maji au kemikali. Usilishe chakula chenye ukungu au harufu isiyo ya kawaida ili kuepuka hasara ya gunia. Chanzo cha chakula kinachotiliwa shaka kishughulikiwe na muuzaji na mtaalamu huku kundi likipata chakula salama.

10. Jinsi ya kujua kama wameanza kula: ukaguzi wa mfuko wa chakula

Mfuko wa chakula, unaoitwa crop, upo sehemu ya chini ya shingo kuelekea kifua. Kuwaona vifaranga wakidonoadonoa hakuthibitishi kwamba wote wamepata chakula na maji. MAAIF inapendekeza kukagua mfuko huu asubuhi inayofuata baada ya kuwapokea: wengi wawe wamejaza na mfuko uhisiwe laini, si mgumu sana wala umejaa maji pekee. Lengo lililotajwa ni angalau asilimia 95 kuwa wamejaza. [1, uk. 34]

Ukaguzi huu unahitaji mguso wa upole. Omba afisa mifugo au mhudumu mwenye ujuzi akuoneshe, hasa mara ya kwanza. Usibane kifua, usigeuze kifaranga kichwa chini na usikandamize mfuko ili kutoa kilichomo. Kagua sampuli kutoka sehemu tofauti za brooder; ukichukua tu waliokuwa karibu na trei, unaweza kupata picha nzuri isiyowakilisha kundi lote.

Mfano wa mahesabu, si kiwango cha kitaifa: ukikagua vifaranga 40 na 34 wamejaza, hesabu ni 34 kugawanya kwa 40, mara 100, sawa na asilimia 85. Hilo linakupa sababu ya kuangalia sehemu sita zenye tatizo na mazingira yao. Kama wengi wa wenye mifuko tupu wametoka kona moja, anza kwa eneo hilo: mwanga, urefu wa chombo, uwepo wa maji na umbali wa kufikia chakula.

Mfuko mgumu unaweza kuashiria kwamba maji hayajapatikana vya kutosha; uliojaa maji bila chakula unaweza kuashiria tatizo la ulaji. Hizi ni ishara za kuchunguza, si utambuzi wa mwisho. Baada ya marekebisho, kagua tena kundi. Kifaranga dhaifu sana au mwenye hali isiyo ya kawaida hawezi kuhukumiwa kwa crop pekee.

11. Matandazo: sakafu inayohisi vizuri lakini inafanya kazi vibaya

Matandazo yanapaswa kusaidia kunyonya unyevunyevu na kutoa sehemu inayofaa kukanyaga. MAAIF inataja vifaa mbalimbali, lakini ubora wa kifaa husika ni muhimu kuliko jina lake: kiwe kikavu, kisicho na ukungu, kisicho na vipande vyenye makali na kisichotoa vumbi nyingi. Maranda na maganda yanayopatikana eneo lako yahakikiwe kabla ya kutumika; usichukue taka zenye mabaki ya kemikali bila kujua chanzo chake. [1, uk. 32]

Eneo karibu na vyombo vya maji ni sehemu ya kwanza kukagua. Ganda gumu lenye unyevunyevu juu linaweza kuficha ulowevu chini. Ondoa sehemu iliyolowa na urekebishe chanzo; kutandika tabaka jipya kila siku juu ya uvujaji kunaficha tatizo badala ya kulimaliza. Kifaa kisicho sawa ardhini, kujazwa kupita kiasi au urefu usiofaa kinaweza kuwa sababu.

Katika siku za kwanza, karatasi au trei za ziada zinaweza kusaidia vifaranga kupata chakula. Uso usiwe wa kuteleza. Ondoa sehemu zilizochafuka na punguza vifaa vya muda baada ya kuhakikisha kundi linatumia vyombo vya kawaida. Usisafishe kwa kufagia vumbi kali vifaranga wakiwa katikati yake. Panga kazi kwa namna inayopunguza kuwasumbua na kuchafua maji mapya.

Usichukulie matandazo yenye unyevunyevu kama kosa la usafi pekee. Yanaweza kuwa ujumbe kuhusu maji yanayovuja, hewa isiyotosha, msongamano au mabadiliko ya kinyesi. Kutenganisha chanzo kunasaidia kuchagua hatua inayofaa. Kama ulowevu unarudi licha ya vifaa kurekebishwa, tathmini nyingine ihusishe ulaji, kunywa na afya ya kundi.

12. Nafasi na vyombo vinahitaji kukua pamoja na vifaranga

Brooder inayotosha siku ya kwanza inaweza kuwa ndogo kabla ya mwezi kuisha. MAAIF hutaja vifaranga takribani 30-40 kwa mita ya mraba katika malezi ya mwanzo, na hutumia 30 katika mfano wa kukokotoa eneo. Namba hizo si ruhusa ya kuweka idadi ileile katika eneo hilo kwa mwezi mzima, bila kuangalia aina, ukubwa, hewa na vifaa. [1, kur. 30-32]

Mfano wa kupanga mwanzo tu: vifaranga 100 kwa uwiano wa 30 kwa mita ya mraba vinatoa eneo la karibu mita za mraba 3.33. Hilo halimaanishi kwamba banda la jumla la ukubwa huo litatosha hadi siku ya 28. Vyombo vinachukua nafasi, maeneo ya joto yana mipaka na vifaranga wanaongezeka ukubwa. Panga eneo la ziada kabla ya kuhitajika, si baada ya kuanza kubanana.

Panua hatua kwa hatua na hakikisha chakula, maji na hali ya joto vinafika eneo jipya. Kufungua eneo kubwa lenye sakafu baridi na kuhamishia vyombo vyote huko kwa mara moja kunaweza kufanya vifaranga wasilifuate. Kwa upande mwingine, kuendelea kuwazungushia uzio mdogo kwa sababu uliwafaa siku ya kwanza huongeza ushindani.

Upana wa banda peke yake hauonyeshi upatikanaji. Vifaranga wanaweza kuwa na nafasi ya kulala lakini sehemu chache za kula. Chunguza wakati kundi linaenda kulishwa: je, wadogo wanasubiri nyuma, vyombo vimefungamana kona moja au njia imezibwa na kifaa cha joto? Haya ni marekebisho ya mpangilio, si kila wakati hitaji la kujenga banda jipya.

13. Mwanga: kuona chakula, kisha kupumzika

Mwanga wa mwanzo unasaidia vifaranga kupata mazingira mapya, vyombo na wenzao. Lakini mwanga wa malezi na joto ni mahitaji mawili tofauti. Taa moja ikitumika kwa yote mawili, kuizima ili kuweka kipindi cha giza kunaweza pia kuondoa joto. Kabla ya kubadilisha ratiba, hakikisha mfumo unaweza kutoa hali zote zinazohitajika bila kuacha kundi kwenye baridi. [1, kur. 30 na 32]

MAAIF ina mfano wa saa nyingi za mwanga mwanzoni na kupunguza baadaye. Hata hivyo, kitabu hicho kinajadili pia ratiba za kuku wazazi na kuku wanaotaga. Rasimu hii haihamishi ratiba moja kwa aina zote. Omba programu ya mwanga ya mzalishaji wa vifaranga wako na iweke ukutani kwa mhudumu. Ratiba iwe na muda wa kuwasha, kuzima na namna ya kuendelea ikiwa umeme utakatika.

Giza halimaanishi kufunika mianya ya hewa. Mwanga mwingi kwenye kona moja nao unaweza kuhamisha kundi huko, hivyo usomaji wa tabia usifanyike bila kuangalia mwanga. Kama maji yako kwenye sehemu yenye kivuli kizito na chakula kwenye sehemu iliyo wazi, vifaranga wapya wanaweza kutambua kimoja kwa urahisi kuliko kingine.

Tumia uangalizi wa kula na kupumzika kutathmini mpangilio. Lengo si kuvifanya viwe macho muda wote kwa dhana kwamba kila dakika ya usingizi ni hasara. Kwa kundi linalodonoana au kubanana, kagua mwanga pamoja na nafasi na mazingira, badala ya kuongeza nguvu ya taa bila kuelewa chanzo.

14. Siku ya kwanza: ratiba ya kupokea na kuthibitisha upatikanaji

Kabla ya boksi kufika, weka daftari, vifaa vya kupimia na mawasiliano ya muuzaji tayari. Wakati wa kupokea, rekodi saa na hali ya kundi, kisha wahamishe kwenye sehemu ya malezi. Baada ya kuwapa nafasi ya kutulia, angalia kama wanatawanyika na kutafuta vyombo. Usifanye kazi nyingine nyingi ndani ya brooder wakati huu; kelele na kupitapita vinaweza kuvuruga tabia unayotaka kuitathmini.

Ndani ya saa za kwanza, kagua maeneo tofauti badala ya kusimama mlangoni tu. Angalia kifaa cha maji kilicho mbali zaidi, sehemu yenye baridi na kona yenye mwanga mdogo. MAAIF hutaja ukaguzi wa hali ya vifaranga baada ya saa mbili. Tumia ukaguzi huo kuthibitisha mazingira, si kuhesabu tu kuwa vifaa vimewashwa. [1, uk. 34]

Asubuhi inayofuata, linganisha hali na taarifa za kupokea. Je, vifo vimeongezeka? Je, kuna sehemu yenye vifaranga wengi ambao hawajaanza kula? Je, maji yalipungua kutokana na kunywa au yalimwagika? Rekodi yako itofautishe kilichoonekana na unachodhani. Andika wamekusanyika kwenye ukuta wa mashariki badala ya kuandika wamepata ugonjwa wa baridi bila uchunguzi.

Ukaguzi wa mfuko wa chakula ulioelezwa awali unatumika hapa kama uthibitisho. Huna haja ya kuandika tena maelezo yake yote katika ratiba; weka matokeo na hatua iliyofuata. Hii hufanya daftari fupi lakini lenye maana, na husaidia mhudumu mwingine kujua jambo gani lilikosekana na kama limerekebishwa.

15. Siku 2-7: kutatua matatizo yanayojirudia kabla hayajawa mfumo

Wiki ya kwanza ndiyo wakati wa kuona kama mpangilio wako unafanya kazi kwa matumizi ya kila siku. Chombo kinachodondoka mara moja kinaweza kuwa tukio; kinachoanguka kila asubuhi kinaonesha msingi au urefu usiofaa. Sehemu ya matandazo inayolowa kila siku ina chanzo kinachoendelea. Andika eneo na muda wa tatizo ili urekebishe sababu badala ya kufanya usafi uleule bila mwisho.

Angalia tofauti ndani ya kundi. Vifaranga wadogo sana wanaweza kuwa wa mwisho kupata chakula, na hivyo tofauti ikaendelea kuongezeka. Tathmini kama vyombo vya chini au sehemu ya kusaidiwa itawawezesha kufikia chakula bila ushindani. Usichanganye vifaranga dhaifu vinavyoshukiwa kuwa wagonjwa na wenye afya kwa lengo la kusawazisha ukubwa; utenganishaji wa kusaidia ulaji na utenganishaji wa wagonjwa vina madhumuni tofauti.

Pima sampuli ya uzito katika siku inayojulikana na andika namna ulivyoichukua. Usichague wakubwa tu kwa sababu ni rahisi kuwakamata. Rekodi idadi iliyopimwa na uzito wa kila mmoja, kisha kokotoa wastani. Kama mzalishaji ametoa lengo la siku ya saba, linganisha kwa aina hiyo; kama hajatoa, tumia kipimo hicho kama mwanzo wa kufuatilia kundi lako, bila kutunga kiwango kipya.

Mwisho wa wiki, tathmini majukumu ya wahudumu. Ni ukaguzi upi haukufanyika usiku? Ni kifaa kipi kilikuwa kigumu kusafisha? Ni matumizi gani hayakurekodiwa? Majibu haya ni sehemu ya malezi yenyewe, kwa sababu mfumo unaomtegemea mtu mmoja kukumbuka kila kitu unaweza kushindwa hata vifaa vikiwa vizuri.

16. Siku 8-14: ongezeko la ukubwa linabadilisha kazi

Katika wiki ya pili, uzito na matumizi ya kundi hubadilika, hivyo mpangilio wa siku ya kwanza usibaki kama ulivyokuwa bila tathmini. MAAIF inaeleza kuongeza nafasi ya kulia kadiri umri unavyoongezeka na kuweka vifaa kwenye urefu unaofaa. Utendaji wa kifaa ndio uthibitisho: vifaranga wafikie chakula bila kupanda ndani yake na wafikie maji bila kunyoosha au kuinama kwa shida. [1, uk. 33]

Kiasi cha maji kilichotosha kati ya ukaguzi wa jana kinaweza kisitoshe tena baada ya matumizi kuongezeka. Panga upya muda wa kujaza au ongeza vifaa vinavyofaa. Kutoa chombo kimoja kikubwa hakutatui lazima tatizo la nafasi ya kunywea. Angalia uwezo wa kundi kutumia vyombo kwa wakati, si ujazo wa jumla pekee.

Tathmini muda ambao mhudumu anatumia. Kama kila ukaguzi unamalizika kwa kujaza maji yaliyokwisha kabisa, mfumo unahitaji marekebisho kabla ya siku ambayo mhudumu atachelewa. Kama chakula kinamalizika katika upande mmoja huku mwingine ukibaki na vumbi, chunguza mgawanyo na ubora wa punje.

Kipindi hiki kinaweza kuingiliana na chanjo kulingana na mpango wa kundi. Usiongeze chanjo kwa kukumbuka ratiba ya jirani; hakiki kilichotolewa hatchery, mpango uliokubaliwa na bidhaa iliyopangwa. Andika tukio hilo tofauti na mabadiliko ya chakula na vifaa, ili tatizo likitokea baadaye uwe na historia inayoweza kufuatiliwa.

17. Siku 15-28: maandalizi ya kutoka katika malezi ya mwanzo

Wiki ya tatu na ya nne si siku za kusubiri tu vifaranga wawe wakubwa. Hapo unaanza kutathmini kama mazingira ya hatua inayofuata yako tayari. Sakafu, hewa na nafasi viweze kukidhi kundi lote, na vyombo vya watu wazima visitumike mapema ikiwa vifaranga hawawezi kuvifikia. Uamuzi wa kuondoa joto la ziada utokane na hali ya kundi na mazingira, si umri ulioandikwa pekee.

Ikiwa utawahamishia sehemu nyingine, kagua hiyo sehemu kabla. Usihamishe kundi kutoka eneo kavu kwenda banda ambalo bado lina unyevunyevu wa usafi. Andaa vyombo kabla ya kuhamisha na rekodi saa ya uhamisho. Ufuatiliaji baada ya uhamisho uangalie hasa kama wamepata vyombo vipya na kama hawajabaki wamejikusanya katika upande mmoja.

Kwa chakula, fuata mpango wa aina yako. Ratiba ya layers inayotumia starter kwa muda mrefu haiwezi kutumika moja kwa moja kama ratiba ya broiler wa biashara. Hakiki jina la chakula kinachofuata, namna ya kubadilisha na muda uliopendekezwa na mzalishaji au mtaalamu wa lishe. Usikate chakula ili kuwafanya wawe na njaa ndipo wakubali kipya bila mpango unaofaa.

Siku ya 28, toa taarifa fupi ya kundi: walioanza, walio hai, waliokufa, uzito wa sampuli, chakula kilichotumika na matatizo ambayo hayajaisha. Taarifa hii ndiyo kiungo cha mwezi wa kwanza na hatua inayofuata. Kundi likiwa na tofauti kubwa ya ukubwa, tafuta sababu kabla ya kuweka makadirio ya mauzo au uzalishaji.

18. Kinyesi kukauka kwenye tundu la haja

Kinyesi kinapoganda kuzunguka tundu la haja, usianze kwa kudhani minyoo au kununua dawa nyingi. Chunguza mazingira, maji na hali ya kifaranga. MAAIF inahusisha hali ya baridi na vifaranga wenye sehemu hiyo iliyogandamana, lakini dalili inaweza kuhitaji uchunguzi mpana. Lengo la haraka ni kutambua kama njia imezibwa na kama kifaranga bado kinaweza kutoa kinyesi. [1, uk. 36]

Rip Stalvey, katika makala ya American Poultry Association, anaeleza kulainisha uchafu huo kwa maji ya uvuguvugu na kuondoa kwa upole. Usivute ganda kavu kwa nguvu, kwa sababu ngozi inaweza kujeruhiwa. Usimlowanishe kifaranga wote au kumrudisha akiwa amelowa kwenye sehemu ya baridi. Ikiwa huwezi kutofautisha tundu la haja na kitovu kilicho karibu, usivute chochote; omba mwenye ujuzi akuoneshe. [5]

Tatizo likirudi kwa vifaranga wengi, usilichukulie kama kazi ya kuosha kila mmoja tu. Rekodi idadi, maeneo wanayokaa na lini lilianza. Uwepo wa damu, kuvimba, kukosa nguvu au kushindwa kutoa kinyesi unahitaji msaada wa haraka. Usitie mafuta au dawa kwenye maji ya kundi zima kama njia ya kawaida bila maelekezo ya kitaalamu.

Kitabu cha MAAIF kinataja mafuta kwenye vyombo vya maji katika sehemu ya malezi. Pendekezo hilo halijapitishwa katika makala hii kama hatua ya lazima. Kitabu kutaja jambo hakumaanishi kwamba limehakikiwa kuwa linahitajika kwa kila kundi, kila bidhaa na kila hali. Hapa ushauri wa kawaida unabaki kwenye kutathmini chanzo na huduma salama inayolingana na tatizo.

19. Kutofautisha tatizo la mazingira na tatizo linalohitaji uchunguzi

Kifaranga mwenye baridi anaweza kuonekana amejikunja na hana nguvu; mwenye maambukizi pia anaweza kuwa hivyo. Hivyo dalili inayofanana haitoi jibu moja. MAAIF inaweka utambuzi katika hatua: historia ya kundi, dalili, uchunguzi wa kitaalamu wa ndege na, inapohitajika, vipimo vya maabara. Huu ndio msingi wa kuepuka dawa za kubahatisha. [1, kur. 100-102]

Jiulize mabadiliko yalianza lini. Yalifuata kukatika kwa umeme, chakula kipya, kuhamishwa au kuwasili kwa vifaranga? Je, tatizo liko eneo moja au kote? Hayo ni maswali ya kutafuta uhusiano, si ushahidi wa mwisho wa sababu. Kurekebisha uvujaji wa maji hakukanushi uwezekano wa ugonjwa uliokwisha kuanza katika matandazo yenye unyevunyevu.

Kwa vifo vinavyoendelea, kitovu chenye majimaji, kupumua kwa shida, damu kwenye kinyesi au kushindwa kusimama, wasiliana na mtaalamu mapema. Usisubiri idadi fulani ya vifo ambayo umeiona mtandaoni. Kundi dogo linaweza kupoteza sehemu kubwa ya vifaranga kwa vifo vichache tu. Rangi ya kinyesi peke yake haitofautishi kwa uhakika Gumboro, coccidiosis au maambukizi ya bakteria.

Mpelekee mtaalamu taarifa ya umri, idadi, chanjo, chakula na mabadiliko ya mazingira. Uliza namna salama ya kuhifadhi na kupeleka sampuli kabla hujafanya hivyo. Usiuze ndege wagonjwa au waliokufa ili kurudisha gharama. Tenganisha wanaohitaji uangalizi na punguza uhamishaji wa vifaa wakati uchunguzi unaandaliwa.

20. Chanjo na dawa: ratiba inahitaji historia ya kundi

Makala ya malezi haiwezi kutoa ratiba salama ya chanjo kwa jina la kuku tu. Chanjo zilizofanyika hatchery, umri, aina ya chanjo, eneo na mpango wa mzalishaji vinahitaji kuzingatiwa. MAAIF yenyewe inaelekeza kufuata maelekezo ya mtengenezaji na ratiba iliyopangwa kwa kushirikiana na wataalamu wa eneo. Hilo ndilo lililochukuliwa hapa kama msingi. [1, uk. 119]

Omba kumbukumbu ya jina la chanjo, tarehe, njia ya kuitoa na namba ya kundi la bidhaa. Kutamka wamechanjwa hakutoshi. Chanjo inayowekwa kwa tone la jicho haipewi kwa sindano kwa uamuzi wa mfugaji, na bidhaa ya maji haitumiki kwa ujazo uliokaririwa kutoka bidhaa nyingine. Uhifadhi na usafirishaji lazima vifuate lebo, ikiwemo masharti maalumu ya bidhaa husika.

Antibiotiki si mbadala wa joto, hewa au chanjo. Usiziweke katika maji kwa mazoea tu kila unapopokea vifaranga. Dawa ikihitajika, mtaalamu atambue sababu na akupe maagizo yanayojumuisha bidhaa, dozi, njia, muda na kipindi cha kusubiri kabla ya bidhaa za kuku kutumiwa, inapohusika. Maji ya dawa pia yanahitaji kufikiwa; kuandika dozi sahihi hakusaidii kifaranga kisichoweza kunywa.

Usichanganye vitamini, dawa, viua-vijasumu na chanjo kwenye chombo kimoja bila uhakiki wa ulinganifu. Weka picha za lebo na rekodi kile kilichotolewa kwa kweli. Hii inazuia kurudia bidhaa bila kujua, na inamwezesha mtaalamu kutathmini matokeo badala ya kusikia kwamba ulitoa dawa ya njano isiyojulikana jina.

21. Mfano wa uchunguzi: wanakula wachache, lakini gunia linapungua

Fikiria mfano wa kujifunzia, si taarifa ya shamba lililofanyiwa utafiti. Mfugaji ameweka vifaranga 100 na baada ya siku kadhaa anasema chakula kinatumika vizuri kwa sababu anaongeza kwenye trei mara nyingi. Wakati wa kupima sampuli, baadhi wanaongezeka uzito lakini wengine wamebaki nyuma. Kwenye sakafu kuna chakula kingi kilichotupwa, na trei mbili ziko karibu sana na chanzo cha joto.

Katika hali hii, kupungua kwa gunia hakulingani na chakula kilichomezwa. Kwanza pima kiasi kilichotolewa na kiasi kinachobaki katika vyombo; andika upotevu unaoonekana tofauti. Kagua kama trei zimejazwa kupita kiasi, kama vifaranga wanaingia ndani yake au kama eneo la joto linawazuia baadhi kukaribia. Badilisha mpangilio na urefu kulingana na ukubwa wao, kisha fuatilia kama upotevu unapungua.

Hatua inayofuata si kuahidi kwamba tatizo limeisha mara tu sakafu inapokuwa safi. Chukua sampuli ya uzito kwa utaratibu uleule na angalia mwenendo. Waliokuwa wadogo wakibaki nyuma licha ya upatikanaji kuboreshwa, chunguza afya na historia yao. Inawezekana kulikuwa na tatizo zaidi ya moja.

Mfano huu unaonesha tofauti kati ya shughuli na matokeo. Kujaza chakula ni shughuli. Kuthibitisha kundi linakila, linakua na halikipotezi kupita kiasi ni matokeo yanayotafutwa. Daftari likihifadhi tu idadi ya magunia, linaweza kukosa kueleza kwa nini mradi una gharama kubwa bila ukuaji unaotarajiwa.

22. Daftari fupi lenye vipimo vinavyoweza kutafsiriwa

Kila siku andika umri, idadi ya walio hai, vifo vipya, chakula kilichotolewa, maji yaliyotumika na tukio lisilo la kawaida. Tenganisha vifaranga waliokufa wakifika na waliokufa baada ya kuwekwa bandani. Kama vifaranga waliongezwa au walihamishwa, andika hivyo; vinginevyo hesabu ya vifo inaweza kuonekana nzuri au mbaya kwa makosa ya idadi ya kuanzia. [1, Moduli 9]

Mfano wa mahesabu: ulipokea 100 wakiwa hai na watatu wakafa kufikia siku ya saba. Vifo vya jumla ni asilimia 3 ya walioanza. Hiyo si namba ya kukubali kama kawaida; ni njia ya kueleza ukubwa wa tatizo kwa mtaalamu. Pia angalia mgawanyo: kifo kimoja kila baada ya siku kadhaa na vifo vitatu asubuhi moja vinahitaji historia tofauti.

Kwa uzito, ukipima vifaranga 20 na jumla ya uzito wao ni gramu 3,200, wastani ni gramu 160. Wastani huo unaweza kuficha tofauti kubwa. Andika pia wa chini na wa juu, na hifadhi vipimo binafsi ikiwa unaweza. Usichukue mfano huu kama lengo la siku yoyote; umetumika kuonesha hesabu tu.

Kwa chakula, kiasi kilichotolewa si ulaji halisi ikiwa kipo kilichobaki au kilichomwagika. Kwa maji, tangi lililopungua si uthibitisho wa kunywa ikiwa kuna uvujaji. Kila kipimo kiwe na maelezo ya mipaka yake. Daftari la kweli lenye mapengo yaliyoelezwa ni bora kuliko jedwali kamili lenye namba za kubuni.

23. Dharura ya usiku na namna ya kukabidhi kazi

Usiku ndio wakati mpango wa malezi unapojaribiwa bila urahisi wa maduka na mafundi. Weka taarifa fupi inayoonesha chanzo cha joto, sehemu ya kuhifadhi maji, swichi kuu na mawasiliano ya mhudumu wa akiba. Mtu anayebaki shambani ajue kutofautisha vifaa vinavyotoa mwanga na vinavyotoa joto, na ajue hali gani inahitaji kukupigia simu mara moja.

Umeme ukikatika, pima hali ya brooder na tabia ya kundi badala ya kukisia kwamba halijapata shida kwa sababu ni usiku wa kawaida. Tumia mfumo wa akiba uliokwisha kukaguliwa. Usifunge vifaranga kwenye boksi lisilo na hewa ili joto lisipotee, wala kusogeza mwako karibu na matandazo kwa haraka. Hatua ya dharura yenyewe isiongeze hatari ya moto au kukosa hewa.

Mpango wa kukabidhi kazi unaweza kuwa sentensi nne: kundi lina umri gani, mazingira yanayotakiwa ni yapi kwa sasa, tatizo lipi linafuatiliwa na atawasiliana na nani likiongezeka. Ongeza mahali pa kuandika kilichofanywa. Maagizo marefu yanayokaa kwenye simu ya mwenye mradi pekee hayamsaidii mhudumu aliye bandani.

Baada ya tukio, rekodi muda wa kukatika, jinsi kundi lilivyoonekana na hatua iliyochukuliwa. Usiandike kwamba kukatika kwa umeme ndiko kulikosababisha kila tatizo la baadaye bila uchunguzi. Historia hiyo ni taarifa ya kuongoza tathmini na kuboresha mpango wa akiba katika kundi linalofuata.

24. Kuku wa kienyeji wanaolelewa na mama yao

Kuku anayelea vifaranga hutoa joto na ulinzi fulani, lakini uwepo wake hauondoi hitaji la maji na chakula vinavyofikiwa. Kitabu cha Cambodia kinasisitiza chakula cha ziada, nyumba na kutenganisha vifaranga na ndege wakubwa isipokuwa mama. Kwa mfugaji wa kaya, njia ya kutembea, mvua na wanyama wanaowinda vifaranga vinaweza kuwa sehemu kubwa ya hasara kuliko tatizo la vifaa vya umeme. [2]

Weka eneo salama la mama na vifaranga, lenye sehemu kavu na vyombo ambavyo watoto wanaweza kutumia. Usidhani kwamba mama akinywa kutoka chombo kirefu, vifaranga nao wamekunywa. Angalia kama wote wanaingia chini yake wakati wa kupumzika na kama kuna wanaobaki nje wakilia. Hesabu kabla ya kutoka na baada ya kurudi kwenye hifadhi.

MAAIF ina mfano wa kutenganisha mama baada ya wiki mbili na kuendelea na malezi ya bandani. Huo ni utaratibu wa uzalishaji, si amri kwa kila kaya. Usimwondoe mama ikiwa huna mazingira ya kutoa joto na ulinzi unaohitajika. Mabadiliko hayo yanahitaji maandalizi sawa na kupokea vifaranga kutoka hatchery. [1, uk. 75]

Chakula wanachokipata kwa kudonoa nje hakihakikishi mchanganyiko kamili wa virutubisho, hasa kwa wadogo. Angalia ukuaji na ulaji wao wenyewe badala ya kuhitimisha kwamba aina ya kienyeji haihitaji uangalizi. Kuku wa kienyeji pia wanaweza kuugua; ustahimilivu unaozungumzwa kwa ujumla si kinga ya kutoshughulikia dalili au kutokuwa na mpango wa chanjo.

25. Kulinda familia na kuhitimisha mwezi wa kwanza

Vifaranga wanaweza kuonekana safi na bado kubeba vijidudu vinavyoweza kuwaumiza watu. CDC inashauri kunawa mikono baada ya kuwashika au kushika vifaa vyao, kutowaleta sehemu za kutayarishia chakula, na kutowaruhusu watoto chini ya miaka mitano kuwashika. Weka vifaa vya kuku tofauti na vya jikoni, na tumia viatu maalumu vya banda vinavyobaki nje ya sehemu za kuishi. [6]

Hii ina maana ya vitendo kwa ufugaji wa nyumbani: brooder isiwekwe kwenye meza ya kula kwa sababu vifaranga ni wadogo, na vyombo vyao visioshwe pamoja na vikombe vya familia. Panga eneo la kusafisha vifaa kabla ya mradi kuanza. Uangalizi wa mtoto anayependa vifaranga usitegemee kumkumbusha tu asiweke mikono mdomoni; weka mpaka wa sehemu anazoruhusiwa kufika.

Mwisho wa siku ya 28, swali muhimu si kama umefuata orodha yote bila kubadilisha kitu. Ni kama kundi limepata mazingira, lishe na ufuatiliaji unaofaa, na kama matatizo yaliyobaki yanajulikana. Hifadhi jedwali la uzito, matumizi na historia ya afya kwa hatua inayofuata. Usifute siku zilizokuwa na matatizo ili taarifa ionekane nzuri.

Malezi bora yanajengwa kwa kuona tatizo maalumu, kupima kinachoweza kupimwa na kuchagua hatua inayohusiana nalo. Joto lisilo sawa linahitaji kupimwa na kusambazwa vizuri; kutokula kunahitaji ukaguzi wa upatikanaji; ugonjwa unaoshukiwa unahitaji uchunguzi. Huo ndio msingi wa kufanya mwezi wa kwanza uwe mwanzo unaoeleweka, badala ya mfululizo wa dawa na matumaini.