Kumbukumbu na Uchumi wa Mradi wa Nguruwe
Nguruwe mmoja anaweza kugharimu zaidi ya kuku ishirini. Kumbukumbu si hiari.
Malengo ya kujifunza
Baada ya kusoma sura hii, utaweza:
- Kuweka kumbukumbu za msingi za kila nguruwe na kundi.
- Kuhesabu gharama ya uzalishaji kwa kilo ya nyama.
- Kutambua mahali fedha inapopotea.
- Kupanga mzunguko unaofuata kwa takwimu.
Kumbukumbu za msingi
| Kumbukumbu | Kwa nini |
|---|---|
| Tarehe ya kuzaliwa/kununuliwa na chanzo | Kufuatilia umri na afya ya awali |
| Tarehe za joto na kupandishwa | Kuhesabu tarehe inayotarajiwa ya kuzaa (siku 114) |
| Tarehe ya kuzaa na idadi ya wachanga | Kupima ufanisi wa uzazi wa kila mama |
| Chanjo na dawa zilizotolewa, na tarehe | Kufuatilia ratiba na kuepuka kurudia bila sababu |
| Uzito wa mara kwa mara (kila mwezi) | Kupima kasi ya ukuaji dhidi ya malengo |
| Chakula kilichotumika | Kuhesabu FCR na gharama halisi |
| Vifo na sababu ikijulikana | Onyo la mapema la matatizo ya kiafya |
Sogeza jedwali kushoto na kulia ukiwa kwenye simu.
Kwa nguruwe wa kuzalisha, weka kadi moja kwa kila mama yenye historia yake yote: tarehe za kuzaa zilizopita, idadi ya wachanga kila wakati, na chanjo alizopewa. Hii inakuruhusu kuamua ni mama gani wanafaa kuendelea kuzalisha na ni wapi wanaostahili kuondolewa kwa sababu ya uzalishaji hafifu.
Kuhesabu faida halisi
Faida halisi = mapato yote − gharama zote. Kwa nguruwe, gharama zinazosahaulika mara nyingi ni kubwa zaidi kuliko kwa kuku kwa sababu ya thamani kubwa ya kila mnyama.
- Nguruwe wa kuanzia (au gharama ya kudumisha nguruwe wa kuzalisha)
- Chakula chote cha mzunguko mzima, ikiwemo cha akina mama wanaonyonyesha
- Chanjo, dawa na vitamini
- Ua na banda (gawanya gharama ya ujenzi kwa idadi ya mizunguko inayotarajiwa)
- Maji, umeme/mafuta kwa joto la wachanga
- Kazi, ikiwemo muda wa ziada wakati wa kuzalisha
- Usafiri wa kuuza
- Vifo, ambavyo ni gharama kubwa iliyofichika kwa nguruwe zaidi kuliko kuku
Gharama kwa kilo ya nyama = gharama zote za mzunguko ÷ jumla ya kilo zilizouzwa. Hii ndiyo namba inayoonyesha ukweli, si jumla ya fedha iliyoingia mkononi.
Nguruwe 10 waliouzwa kilo 90 kila mmoja, jumla kilo 900. Gharama zilikuwa: vifaranga (nguruwe wachanga), chakula kilo 2,700 (kwa FCR ya 3), chanjo na dawa, ua na banda (sehemu ya mwaka), maji na kazi. Jumla ya gharama ikigawanywa na kilo 900 hutoa gharama kwa kilo moja. Ukiona ni kubwa kuliko bei ya soko, kumbukumbu za FCR na vifo zitakuonyesha wapi tatizo lilikuwa: chakula kilichotumika kupita kiasi, vifo vingi vya wachanga, au muda mrefu wa kufikia uzito wa soko.
Mahali fedha inapopotea
| Chanzo | Jinsi ya kukiona kwenye kumbukumbu | Hatua |
|---|---|---|
| Vifo vya wachanga wiki ya kwanza | Idadi ya wachanga waliozaliwa dhidi ya waliookoka wiki mbili | Boresha farrowing pen na kolostramu; tazama Sura 6 |
| FCR mbaya | Chakula kilichotumika kwa kilo ya uzito ulioongezeka | Kagua uwiano wa protini na afya ya jumla |
| Mama wenye uzazi hafifu | Idadi ndogo ya wachanga kwa mzunguko mfululizo | Fikiria kuondoa mama huyo kutoka kundi la kuzalisha |
| ASF au ugonjwa mkubwa | Vifo vya ghafla vingi visivyotarajiwa | Wekeza zaidi kwenye biosecurity kabla ya kuongeza idadi |
| Kuuza kwa dharura | Bei ya chini kuliko ya kawaida | Panga soko mapema; usiruhusu fedha kuisha katikati ya mzunguko |
Sogeza jedwali kushoto na kulia ukiwa kwenye simu.
Muhtasari wa sura
- Weka kadi ya historia kwa kila mama wa kuzalisha ili kuamua nani anafaa kuendelea kuzalisha.
- Gharama kwa kilo ya nyama ndiyo namba inayoonyesha ukweli wa faida, si jumla ya fedha iliyoingia.
- Vifo vya wachanga wiki ya kwanza ni chanzo kikubwa cha hasara iliyofichika.
- ASF ni hatari kubwa zaidi ya kifedha; uwekezaji kwenye biosecurity ni bima ya mradi mzima.
- Fuatilia FCR kila mzunguko ili kubaini kama chakula kinatumika kwa ufanisi.
Maneno muhimu na maana zake
Maswali ya kujipima
- Kwa nini gharama kwa kilo ya nyama ni kipimo bora kuliko jumla ya fedha iliyoingia baada ya kuuza?
- Kwa nini kadi ya historia ya kila mama wa kuzalisha ni muhimu?
Majibu
- Kwa sababu inalinganishika moja kwa moja na bei ya soko na inaonyesha ufanisi halisi wa mradi. Mfugaji anaweza kuingiza fedha nyingi kwa kuuza nguruwe wengi lakini bado kupata hasara kama gharama ya kuzalisha kilo moja ni kubwa kuliko bei anayouza.
- Kwa sababu inaruhusu mfugaji kuona mwenendo wa uzazi wa kila mama kwa muda — idadi ya wachanga kwa kila uzazi, chanjo alizopewa — na kuamua kwa takwimu, si kwa kubahatisha, ni mama gani anayefaa kuendelea kuzalisha na ni yupi anastahili kuondolewa.
Marejeo ya kuaminika
- FAO. Miongozo ya uchumi wa uzalishaji wa nguruwe kwa wafugaji wadogo.
- Wizara ya Mifugo na Uvuvi. Miongozo ya kumbukumbu za mifugo.
