Mwanga na lishe vinaathiri ukomavu na uzalishaji wa mayai. Mabadiliko makubwa ya ratiba bila mpango yanaweza kuvuruga ulaji, msongo na kutaga.
Kanuni za usimamizi
Kwa vitendo, ratiba thabiti ya mwanga. Hili lisifanywe kama tukio la mara moja; liingizwe katika utaratibu wa kawaida wa shamba ili mabadiliko yaweze kuonekana mapema.
Shambani, calcium na phosphorus katika hatua ya kutaga. Uamuzi ufanywe kwa kuangalia kundi lote, si ndege mmoja, na matokeo yaandikwe ili kulinganisha na siku au wiki zilizopita.
Katika ufuatiliaji wa kila siku, maji bila kikomo. Ikiwa kuna mabadiliko ya ghafla, chanzo chake kichunguzwe kabla ya kuongeza dawa, chakula au gharama nyingine.
Kabla ya kufanya uamuzi, mabadiliko ya feed kwa mpangilio. Mfumo mzuri huweka jukumu wazi: nani anakagua, lini anakagua, nini kinaandikwa na hatua gani inachukuliwa ikiwa hali haiko sawa.
Mfugaji anapaswa kuangalia kuepuka kupunguza ghafla muda wa mwanga. Katika mazingira ya Tanzania, upatikanaji wa maji, joto la eneo, msimu na ubora wa pembejeo vinaweza kubadilisha namna ya kutekeleza kanuni hii.
Hatua hii inakuwa na maana zaidi pale ambapo kuangalia uzito na uniformity. Lengo ni kupunguza msongo kwa kuku, kupunguza hasara na kufanya maamuzi yanayoweza kupimwa kwa rekodi.
Jedwali la kazi shambani
| # | Kipengele | Nini uangalia | Hatua ya usimamizi |
|---|---|---|---|
| 1 | ratiba thabiti ya mwanga | hali ya kundi na mazingira | rekebisha mazingira na uandike kilichofanyika |
| 2 | calcium na phosphorus katika hatua ya kutaga | mabadiliko ya ulaji/maji | thibitisha chanzo kabla ya kuongeza gharama |
| 3 | maji bila kikomo | rekodi ya siku iliyopita | linganisha na target/utaratibu wa shamba |
| 4 | mabadiliko ya feed kwa mpangilio | usafi na upatikanaji wa vifaa | safisha, panga na rudisha vifaa vizuri |
| 5 | kuepuka kupunguza ghafla muda wa mwanga | tofauti kati ya makundi | tenganisha kundi/ndege inapofaa |
| 6 | kuangalia uzito na uniformity | ishara ya hatari inayohitaji hatua | wasiliana na mtaalamu ikiwa hali ni kubwa au haieleweki |
