Chakula cha kuku lazima kitoe nishati, protini na amino acids, madini, vitamini, mafuta, nyuzinyuzi kwa kiwango kinachofaa na maji. Hitaji hubadilika kwa umri na lengo la uzalishaji.
Kanuni za usimamizi
Kwa vitendo, energy kwa maintenance na uzalishaji. Hili lisifanywe kama tukio la mara moja; liingizwe katika utaratibu wa kawaida wa shamba ili mabadiliko yaweze kuonekana mapema.
Shambani, protein na amino acids kwa misuli na mayai. Uamuzi ufanywe kwa kuangalia kundi lote, si ndege mmoja, na matokeo yaandikwe ili kulinganisha na siku au wiki zilizopita.
Katika ufuatiliaji wa kila siku, lysine na methionine kama amino acids muhimu. Ikiwa kuna mabadiliko ya ghafla, chanzo chake kichunguzwe kabla ya kuongeza dawa, chakula au gharama nyingine.
Kabla ya kufanya uamuzi, calcium/phosphorus kwa mifupa na ganda. Mfumo mzuri huweka jukumu wazi: nani anakagua, lini anakagua, nini kinaandikwa na hatua gani inachukuliwa ikiwa hali haiko sawa.
Mfugaji anapaswa kuangalia vitamin na trace minerals. Katika mazingira ya Tanzania, upatikanaji wa maji, joto la eneo, msimu na ubora wa pembejeo vinaweza kubadilisha namna ya kutekeleza kanuni hii.
Hatua hii inakuwa na maana zaidi pale ambapo maji kama kirutubisho kisichoweza kusahaulika. Lengo ni kupunguza msongo kwa kuku, kupunguza hasara na kufanya maamuzi yanayoweza kupimwa kwa rekodi.
Jedwali la kazi shambani
| # | Kipengele | Nini uangalia | Hatua ya usimamizi |
|---|---|---|---|
| 1 | energy kwa maintenance na uzalishaji | hali ya kundi na mazingira | rekebisha mazingira na uandike kilichofanyika |
| 2 | protein na amino acids kwa misuli na mayai | mabadiliko ya ulaji/maji | thibitisha chanzo kabla ya kuongeza gharama |
| 3 | lysine na methionine kama amino acids muhimu | rekodi ya siku iliyopita | linganisha na target/utaratibu wa shamba |
| 4 | calcium/phosphorus kwa mifupa na ganda | usafi na upatikanaji wa vifaa | safisha, panga na rudisha vifaa vizuri |
| 5 | vitamin na trace minerals | tofauti kati ya makundi | tenganisha kundi/ndege inapofaa |
| 6 | maji kama kirutubisho kisichoweza kusahaulika | ishara ya hatari inayohitaji hatua | wasiliana na mtaalamu ikiwa hali ni kubwa au haieleweki |
