Biosecurity ni tabia ya kila siku inayozuia vimelea kuingia na kusambaa. Footbath peke yake haitoshi ikiwa wageni, viatu, vifaa, ndege wapya na magari vinaingia bila utaratibu.
Kanuni za usimamizi
Kwa vitendo, entry control na record ya wageni. Hili lisifanywe kama tukio la mara moja; liingizwe katika utaratibu wa kawaida wa shamba ili mabadiliko yaweze kuonekana mapema.
Shambani, viatu/nguo maalumu. Uamuzi ufanywe kwa kuangalia kundi lote, si ndege mmoja, na matokeo yaandikwe ili kulinganisha na siku au wiki zilizopita.
Katika ufuatiliaji wa kila siku, equipment kutohamishwa bila kusafishwa. Ikiwa kuna mabadiliko ya ghafla, chanzo chake kichunguzwe kabla ya kuongeza dawa, chakula au gharama nyingine.
Kabla ya kufanya uamuzi, quarantine/isolation. Mfumo mzuri huweka jukumu wazi: nani anakagua, lini anakagua, nini kinaandikwa na hatua gani inachukuliwa ikiwa hali haiko sawa.
Mfugaji anapaswa kuangalia rodent na wild-bird control. Katika mazingira ya Tanzania, upatikanaji wa maji, joto la eneo, msimu na ubora wa pembejeo vinaweza kubadilisha namna ya kutekeleza kanuni hii.
Hatua hii inakuwa na maana zaidi pale ambapo dead bird disposal. Lengo ni kupunguza msongo kwa kuku, kupunguza hasara na kufanya maamuzi yanayoweza kupimwa kwa rekodi.
Jedwali la kazi shambani
| # | Kipengele | Nini uangalia | Hatua ya usimamizi |
|---|---|---|---|
| 1 | entry control na record ya wageni | hali ya kundi na mazingira | rekebisha mazingira na uandike kilichofanyika |
| 2 | viatu/nguo maalumu | mabadiliko ya ulaji/maji | thibitisha chanzo kabla ya kuongeza gharama |
| 3 | equipment kutohamishwa bila kusafishwa | rekodi ya siku iliyopita | linganisha na target/utaratibu wa shamba |
| 4 | quarantine/isolation | usafi na upatikanaji wa vifaa | safisha, panga na rudisha vifaa vizuri |
| 5 | rodent na wild-bird control | tofauti kati ya makundi | tenganisha kundi/ndege inapofaa |
| 6 | dead bird disposal | ishara ya hatari inayohitaji hatua | wasiliana na mtaalamu ikiwa hali ni kubwa au haieleweki |
