Chakula na Lishe ya Kambare: Protini, Hatua za Ukuaji na Ulishaji
Chakula ni asilimia 60 hadi 70 ya gharama zako. Kulisha kupita kiasi ni fedha inayochafua maji yako.
Malengo ya Kujifunza
Kuelewa mahitaji ya protini ya kambare kwa hatua za ukuaji.
Kuchagua ukubwa sahihi wa pellets kwa kila hatua.
Kuhesabu kiasi sahihi cha chakula bila kupoteza fedha.
Kuepuka makosa ya ulishaji yanayoharibu ubora wa maji.
Mahitaji ya protini
Kambare, kama mla nyama, anahitaji protini nyingi zaidi kwa uwiano wa uzito kuliko samaki wa kula mimea kama sato. Chakula cha kambare mzuri hutofautiana kwa protini kulingana na hatua ya ukuaji.
Protini inayohitajika kwa hatua za ukuaji
Hatua
Uzito
Protini takribani
Ukubwa wa pellet
Starter (fingerling)
Gramu 2 hadi 20
Asilimia 40 hadi 45
Milimita 1 hadi 2
Grower wa awali
Gramu 20 hadi 100
Asilimia 35 hadi 40
Milimita 2 hadi 3
Grower wa kati
Gramu 100 hadi 300
Asilimia 30 hadi 35
Milimita 3 hadi 4
Finisher (kabla ya soko)
Gramu 300 hadi 800+
Asilimia 28 hadi 32
Milimita 4 hadi 6
Sogeza jedwali kushoto na kulia ukiwa kwenye simu.
Chakula chenye protini pungufu ya mahitaji husababisha ukuaji polepole na kunaweza kuongeza cannibalism kwa sababu kambare wenye njaa hushambulia wenzao. Chakula chenye protini ya wanga pekee (bila protini ya wanyama ya kutosha) hakiwezi kutoa ukuaji unaotarajiwa.
Kuhesabu kiasi cha chakula
Kiasi cha chakula kinachohitajika hutegemea uzito wa jumla wa kambare wote bwawani (biomass), si idadi peke yake.
Kiasi cha chakula kwa siku kama asilimia ya uzito wa mwili
Uzito wa kambare
Chakula kwa siku (% ya uzito wa mwili)
Gramu 2 hadi 20
Asilimia 8 hadi 10
Gramu 20 hadi 100
Asilimia 5 hadi 7
Gramu 100 hadi 300
Asilimia 3 hadi 4
Gramu 300+
Asilimia 1.5 hadi 2.5
Sogeza jedwali kushoto na kulia ukiwa kwenye simu.
Kwa mfano, kambare 1,000 wenye uzito wa wastani wa gramu 100 kila mmoja wana biomass ya kilo 100. Kwa asilimia 4 ya uzito wa mwili kwa siku, wanahitaji kilo 4 za chakula kwa siku. Pima uzito wa sampuli ya kambare kila wiki mbili ili kurekebisha kiasi cha chakula kadri wanavyokua.
Ratiba ya kulisha
Lisha mara 2 hadi 4 kwa siku kwa fingerlings na wachanga; mara 2 kwa siku inatosha kwa kambare wakubwa.
Lisha kiasi kidogo mara nyingi badala ya kiasi kikubwa mara moja; hii inapunguza chakula kinachozama bila kuliwa na kuchafua maji.
Angalia jinsi wanavyokula — chakula kinapaswa kuisha ndani ya dakika 15 hadi 20. Kikibaki kingi baada ya hapo, umewalisha kupita kiasi.
Lisha zaidi jioni ikiwezekana, kwa sababu kambare hula zaidi wakati wa giza kama ilivyoelezwa Sura 3.
Punguza au acha kulisha siku ambazo ubora wa maji ni duni (oksijeni kidogo, joto kali kupita kiasi) kwa sababu kambare hawatakula vizuri hata hivyo, na chakula kitachafua maji zaidi.
Onyo
Kulisha kupita kiasi ndicho kosa la gharama kubwa zaidi katika ufugaji wa kambare. Chakula kisicholiwa hutumbukia chini ya bwawa, huoza, na kutumia oksijeni ambayo kambare wangehitaji, huku kikiongeza amonia kwenye maji — sababu kuu ya magonjwa mengi. Ni bora kulisha kidogo kuliko unavyofikiri kinatosha kuliko kuzidisha.
Muhtasari wa Sura
Kambare anahitaji protini ya asilimia 28 hadi 45 kulingana na hatua ya ukuaji, ikiwa juu zaidi kwa wachanga.
Ukubwa wa pellet lazima uendane na ukubwa wa mdomo wa kambare kwa kila hatua.
Hesabu chakula kwa asilimia ya biomass (uzito wa jumla), si idadi ya kambare peke yake.
Chakula kinapaswa kuisha ndani ya dakika 15 hadi 20; kikibaki, umezidisha.
Kulisha kupita kiasi huchafua maji na kusababisha magonjwa; ni kosa la gharama kubwa zaidi.
Maneno Muhimu na Maana Zake
BiomassUzito wa jumla wa kambare wote waliopo bwawani.
Starter/Grower/FinisherMajina ya aina za chakula kwa hatua tofauti za ukuaji wa kambare.
Feed Conversion Ratio (FCR)Kilo za chakula zinazohitajika kutengeneza kilo moja ya uzito wa samaki.
Maswali ya Kujipima
Kambare 1,000 wana uzito wa wastani wa gramu 200 kila mmoja. Kwa asilimia 3.5 ya uzito wa mwili kwa siku, wanahitaji chakula kiasi gani?
Kwa nini kulisha kupita kiasi ni hatari zaidi ya kupoteza fedha tu?
Kwa nini ukubwa wa pellet unabadilika kwa kila hatua ya ukuaji?
Majibu
Biomass ni kilo 200 (1,000 × gramu 200). Kwa asilimia 3.5, chakula kinachohitajika ni kilo 7 kwa siku (200 × 0.035). Kiasi hiki kinapaswa kupimwa upya kila wiki mbili kadri kambare wanavyokua na uzito wao unavyoongezeka.
Kwa sababu chakula kisicholiwa hutumbukia chini ya bwawa na huoza, mchakato unaotumia oksijeni ambayo kambare wangehitaji na kuongeza amonia kwenye maji. Amonia iliyozidi ni sababu kuu ya msongo na magonjwa mengi ya kambare, kwa hiyo kulisha kupita kiasi kunaweza kusababisha hasara kubwa zaidi kuliko gharama ya chakula kilichopotea.
Kwa sababu kambare hawana meno ya kutafuna makubwa na humeza chakula chote mzima; pellet kubwa mno kwa mdomo mdogo wa kifaranga haiwezi kuliwa vizuri, na pellet ndogo mno kwa kambare mkubwa haitoshelezi mahitaji yake kwa ufanisi na hupotea kwa urahisi zaidi majini.
Marejeo ya Kuaminika
NRC. Nutrient Requirements of Fish and Shrimp. National Academy Press.
FAO. Miongozo ya lishe ya Clarias gariepinus.
TAFIRI. Mapendekezo ya chakula cha kambare kinachopatikana Tanzania.